Moderne geschiedenis (1870-heden)

Op initiatief van koning Willem-Alexander werd tussen 2023 en 2026 een breed en onafhankelijk onderzoek verricht naar de rol van het Huis Oranje-Nassau in de koloniale geschiedenis van Nederland. Het onderzoek stond onder leiding van Gert Oostindie en er werkten meer dan zestig auteurs aan mee. Dit onderzoek vindt zijn weerslag in drie academische werken, alle rijk geïllustreerd. Deze drie boeken komen zowel los als in een set beschikbaar. Daarnaast schreef Gert Oostindie een toegankelijk publieksboek waarin hij de belangrijkste punten uit het onderzoek samenbrengt.

In dit indringende en toegankelijk geschreven boek maakt historicus Gert Oostindie de balans op van vier eeuwen verwevenheid van de Oranjes en het koloniale rijk. Op basis van een grootschalig wetenschappelijk onderzoek op initiatief van koning Willem-Alexander laat Oostindie zien hoe het Huis Oranje-Nassau van de VOC en de WIC tot Indonesië, Suriname en de Caribische eilanden betrokken was bij koloniale handel, oorlog en slavernij, en daarbij zijn prestige en mach t liet gelden.

In 1967 veroverde Israël de Oude Stad van Jeruzalem en de omliggende wijken. Sindsdien staan de Palestijnse inwoners onder druk om uit het bezette stadsdeel te vertrekken. Hele buurten worden aan hun lot overgelaten, mensen raken hun huizen kwijt en kolonistenorganisaties krijgen alle ruimte. De historische, culturele en religieuze banden tussen Palestijnen en de stad worden steeds verder uitgewist.

In dit indringende boek onderzoekt Gerrit Valk de verschillende vormen van samenwerking tussen Joodse Nederlanders en de Duitse bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hoe kwam deze tot stand? Betrof het in alle gevallen een gedwongen samenwerking of was er soms ook sprake van een vrije keuze? En wat was de omvang van deze praktijken?

Met Beter bekend als Klazien uit Zalk schetst Joep Boerboom een portret van Klaasje Rotstein-van den Brink (1919-1997): een zelfbewuste, eigenzinnige en diepgelovige vrouw die zich bewoog op de dunne lijn tussen een gezonde leefstijl, natuurgeneeswijzen en kwakzalverij, en zich sterk maakte voor dialect en streekcultuur in een tijd dat dit allesbehalve populair was.

In dit postuum gepubliceerde boek brengt monetair econoom en voormalig topfunctionaris van De Nederlandsche Bank Martin Fase (1937-2023) tweehonderd jaar Nederlandse economische ideeëngeschiedenis tot leven. Hij reflecteert op de grote vragen van toen en nu. Wat bepaalt de waarde van geld? Hoe sturen verwachtingen de economie? Hoe zorg je voor brede welvaart?

Amsterdam, a Queer History tells the story of homosexual men and women in the Dutch capital, from clandestine homosexual practices in bars and backstreets at the start of the twentieth century, through the initial stages of gay emancipation, to the flourishing and provocative subculture of the seventies onwards and the legalization of same-sex marriage in 2001. 

Amsterdam, de roze geschiedenis vertelt het verhaal van homoseksuele mannen en vrouwen in de hoofdstad: van heimelijke homoseksuele praktijken in kroegen en krochten aan het begin van de twintigste eeuw via de eerste stapjes van de homo-emancipatie naar de bloei van een provocatieve subcultuur vanaf de jaren zeventig en de openstelling van het huwelijk in 2001.

In Optimisme als opdracht vertelt Jo Ritzen zijn persoonlijke verhaal: van zijn jeugd in het naoorlogse Limburg tot zijn rol in de Haagse politiek en de wereld van internationale samenwerking en kennisuitwisseling. Met open vizier kijkt hij terug op de keuzes van zijn generatie en stelt hij de prangende vraag: hadden we het anders moeten doen?

In Nabuurschap onder druk houden de auteurs de relatie tussen Nederland en Duitsland tegen het licht. Duidelijk wordt dat premier Jetten er goed aan doet met zijn kabinet weer levendige bilaterale contacten met Duitsland op te bouwen. De bloeiende samenwerking in de grensregio biedt daarvoor veel inspiratie.

In Vergeten plekken, vergeten mensen laat journalist Leendert van der Valk zien hoe omvangrijk het Nederlands slavernijverleden werkelijk is. Hij neemt de lezer mee langs onbekende gebieden waar Nederlanders mensen tot slaaf maakten en toont de levens van hen die eeuwenlang buiten beeld bleven.

Few concepts have become as charged over the past decades as antisemitism. In public debate, the word serves as a warning, an accusation, and at times even as a political weapon. But what do we actually mean by it?

Weinig begrippen zijn de afgelopen decennia zo beladen geraakt als het begrip antisemitisme. In het publieke debat fungeert het woord als waarschuwing, als beschuldiging en soms zelfs als politiek wapen. Maar wat bedoelen we er eigenlijk mee?

In Roze draad blikt Coos Huijsen (1939) samen met zijn neef Geerten Waling (1986) terug. Op het moment waarop de politiek persoonlijk en het persoonlijke politiek werd en waarop kleine keuzes grote gevolgen hadden. Waarom was de vroege homo-emancipatie zo succesvol? Hoe raakte het gidsland uit koers?

In Een apart soort moed schetst Jan Oegema Etty Hillesum als een moderne Antigone, een vrouw overtuigd van een eigen missie en lotsbestemming. Ambitieus, strijdbaar, vrijgevochten, gelovig en zich met al haar zelfkennis groeiend bewust van de raadselachtigheid van haar drijfveren.

In De strijd tegen fascisme vertelt Seran de Leede het aangrijpende en inspirerende levensverhaal van Lie Alma (1909-1990), een vrouw die haar stem verhief tegen de dreiging van oorlog en onderdrukking. Daarmee biedt ze niet alleen een nieuw perspectief op de Nederlandse politiek en op de sociale strijd van de twintigste eeuw, maar zet ze ook de vaak vergeten rol van vrouwen in de antifascistische beweging in het volle licht.

Margit van der Steen laat ons in ‘ware wonderdieren’ kennismaken met de moedige eerste vrouwelijke politici. Wie waren deze vrouwen? En waarom was hun partijkeuze zo belangrijk?

Met persoonlijke verhalen en beeldende anekdotes schetst Wouter Beekers de geschiedenis van het wonen in Nederland. Zo keert hij terug naar de bedoeling van de volkshuisvesting: een project voor het volk en van het volk, een gezamenlijk doel dat ons vandaag nog altijd kan inspireren.

Kabinetsformaties zijn voor het grote publiek doorgaans ondoorgrondelijke processen, met soms onvermoede uitkomsten. Waarom bijvoorbeeld kwam er in 1977 geen tweede kabinet-Den Uyl, terwijl de Partij van de Arbeid bij de verkiezingen een klinkende overwinning had behaald?