Politiek en economie

De blik van buiten op de Nederlandse politiek, het Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2026, werpt een verhelderende en soms confronterende blik op dit vraagstuk. De auteurs laten zien hoe buitenlandse waarnemers door de geschiedenis heen naar het Nederlandse parlement en de politiek hebben gekeken. Van de visie vanuit de Zuidelijke Nederlanden tijdens het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815-1830) tot de manier waarop Duitse politici in de naoorlogse periode Nederland beoordeelden. Ook komt het Amerikaanse perspectief op Nederlandse medisch-ethische kwesties aan bod. Het jaarboek besluit met actuele thema’s zoals de buitenlandse beïnvloeding van de Nederlandse politiek, de internationale perceptie van de populistische revolte, en spanningen rond de Nederlandse rol binnen de Europese gemeenschappelijke markt.

In Economisch denken in de zorg. Een geschiedenis laten Robert Vonk, Eddy Houwaart en Tom van der Grinten zien hoe economen steeds belangrijker zijn geworden voor het beleid van de Nederlandse gezondheidszorg. De auteurs volgen de opkomst van het economisch denken in de zorg vanaf het begin van de twintigste eeuw, en beschrijven de voortdurende wisselwerking tussen economen, beleidsmakers en bestuurders.

In een democratie is crisis nooit ver weg. In recente jaren klinkt de zorg dat de democratie haar beste tijd heeft gehad steeds luider. Maar hoe moeten we die voortdurende crisistaal begrijpen? En is crisis per definitie een teken van verval, of kan het ook vernieuwing aandrijven?

De politieke erfenis van P.J. (Piet) Oud (1886-1968) werkt nog altijd door: hij was medeoprichter van zowel de sociaaldemocratische Partij van de Arbeid (PvdA) als de liberale Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) – een unieke positie in de Nederlandse politieke geschiedenis. Strijdbaar democraat brengt leven en werk van P.J. Oud overtuigend in kaart en werpt nieuw licht op de opkomst van de moderne beroepspoliticus in Nederland. 

Ulrich ‘Jan’ Dellaert (1893-1960), de eerste directeur van Schiphol, was de bedenker van het revolutionaire banenstelsel dat de luchthaven internationaal op de kaart zette en dat nog altijd bepalend is voor haar functioneren. De pionier die meer dan vierduizend keer de krant haalde, is echter uit het collectieve geheugen verdwenen.

In Nederland leven we onder zeeniveau omdat we altijd durfden te kiezen. Pompen of verzuipen gaat over keuzes die we liever uitstellen. Voorkomen of genezen? Centraal sturen of lokaal aanpassen? Natuur beschermen, benutten of ruimte geven aan verlies? Wat doen we met een verdrinkende Waddenzee, verziltende landbouw, buitendijkse havens en woningen aan het water?

In dit postuum gepubliceerde boek brengt monetair econoom en voormalig topfunctionaris van De Nederlandsche Bank Martin Fase (1937-2023) tweehonderd jaar Nederlandse economische ideeëngeschiedenis tot leven. Hij reflecteert op de grote vragen van toen en nu. Wat bepaalt de waarde van geld? Hoe sturen verwachtingen de economie? Hoe zorg je voor brede welvaart?

In Onder diplomatieke dekmantel tonen Geraets en De Graaff hoe diplomaten, meer dan andere Nederlandse ambtenaren, blootstaan aan macht, verleiding en gevaar. 

In Een kwarteeuw in de Haagse vissenkom onderzoeken auteurs van naam voor het eerst de opkomst en de impact van een partij die politieke idealen koppelt aan activistische strategieen. Ze traceren haar ontwikkeling tot serieuze speler, analyseren haar strategie, leiderschap en achterban, en plaatsen de partij in een bredere maatschappelijke context.

In Optimisme als opdracht vertelt Jo Ritzen zijn persoonlijke verhaal: van zijn jeugd in het naoorlogse Limburg tot zijn rol in de Haagse politiek en de wereld van internationale samenwerking en kennisuitwisseling. Met open vizier kijkt hij terug op de keuzes van zijn generatie en stelt hij de prangende vraag: hadden we het anders moeten doen?

In Roze draad blikt Coos Huijsen (1939) samen met zijn neef Geerten Waling (1986) terug. Op het moment waarop de politiek persoonlijk en het persoonlijke politiek werd en waarop kleine keuzes grote gevolgen hadden. Waarom was de vroege homo-emancipatie zo succesvol? Hoe raakte het gidsland uit koers?

Margit van der Steen laat ons in ‘ware wonderdieren’ kennismaken met de moedige eerste vrouwelijke politici. Wie waren deze vrouwen? En waarom was hun partijkeuze zo belangrijk?

Met persoonlijke verhalen en beeldende anekdotes schetst Wouter Beekers de geschiedenis van het wonen in Nederland. Zo keert hij terug naar de bedoeling van de volkshuisvesting: een project voor het volk en van het volk, een gezamenlijk doel dat ons vandaag nog altijd kan inspireren.

Kabinetsformaties zijn voor het grote publiek doorgaans ondoorgrondelijke processen, met soms onvermoede uitkomsten. Waarom bijvoorbeeld kwam er in 1977 geen tweede kabinet-Den Uyl, terwijl de Partij van de Arbeid bij de verkiezingen een klinkende overwinning had behaald?

In Coups, contracoups en constitutie geeft Bob de Graaff een nieuwe kijk op het Nederlands beleid ten aanzien van Suriname na 1975, inclusief de bemoeienissen met het Junglecommando van Ronnie Brunswijk en de pogingen om Bouterse veroordeeld te krijgen wegens zijn betrokkenheid bij drugshandel. 

Radicale democratie vertelt voor het eerst het spectaculaire levensverhaal van Pieter Vreede (1750-1837), de grondlegger van de democratie in Nederland. Gebaseerd op grondig bronnenonderzoek is Radicale democratie zowel een biografie van Pieter Vreede als een ideeëngeschiedenis van het democratisch denken aan het einde van de achttiende eeuw.