Alle uitgaven

De blik van buiten op de Nederlandse politiek, het Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2026, werpt een verhelderende en soms confronterende blik op dit vraagstuk. De auteurs laten zien hoe buitenlandse waarnemers door de geschiedenis heen naar het Nederlandse parlement en de politiek hebben gekeken. Van de visie vanuit de Zuidelijke Nederlanden tijdens het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden (1815-1830) tot de manier waarop Duitse politici in de naoorlogse periode Nederland beoordeelden. Ook komt het Amerikaanse perspectief op Nederlandse medisch-ethische kwesties aan bod. Het jaarboek besluit met actuele thema’s zoals de buitenlandse beïnvloeding van de Nederlandse politiek, de internationale perceptie van de populistische revolte, en spanningen rond de Nederlandse rol binnen de Europese gemeenschappelijke markt.

Hoe gingen de tienduizenden militairen van het koloniale leger en de meer dan 135.000 uit Nederland uitgezonden oorlogsvrijwilligers en dienstplichtigen om met seks en liefde, met hun seksuele verlangens en frustraties? En hoe probeerde de krijgsmacht het seksuele gedrag en wangedrag van al deze troepen te reguleren?

Eeuwenlang was jenever een van de machtigste exportproducten van de Lage Landen. De drank reisde mee met soldaten, matrozen en handelaren en dook op in alle uithoeken van de wereld: van Afrikaanse handelsforten tot Amerikaanse plantages en Zuid-Amerikaanse steden, waar Nederlandse merken het straatbeeld domineerden. Jenever smeerde diplomatie, financierde oorlogen en speelde zelfs een rol in de slavenhandel.

In Economisch denken in de zorg. Een geschiedenis laten Robert Vonk, Eddy Houwaart en Tom van der Grinten zien hoe economen steeds belangrijker zijn geworden voor het beleid van de Nederlandse gezondheidszorg. De auteurs volgen de opkomst van het economisch denken in de zorg vanaf het begin van de twintigste eeuw, en beschrijven de voortdurende wisselwerking tussen economen, beleidsmakers en bestuurders.

In Hun gedachten onze kooi verwondert Maarten Doorman zich over de onzichtbaarheid van vrouwen in de geschiedenis. Er is vooral de laatste decennia veel aan gedaan om dat te veranderen, maar is het genoeg? Is er niet meer werk aan de winkel dan het herontdekken, inventariseren en presenteren van het werk van vrouwen in boeken, kranten, musea, films en podcasts?

Op initiatief van koning Willem-Alexander werd tussen 2023 en 2026 een breed en onafhankelijk onderzoek verricht naar de rol van het Huis Oranje-Nassau in de koloniale geschiedenis van Nederland. Het onderzoek stond onder leiding van Gert Oostindie en er werkten meer dan zestig auteurs aan mee. Dit onderzoek vindt zijn weerslag in drie academische werken, alle rijk geïllustreerd. Deze drie boeken komen zowel los als in een set beschikbaar. Daarnaast schreef Gert Oostindie een toegankelijk publieksboek waarin hij de belangrijkste punten uit het onderzoek samenbrengt.

Koloniale macht, profijt en status laat zien welke formele macht en welk informeel gezag het Huis Oranje-Nassau kon inzetten in het koloniale beleid, en hoe ook andere familieleden en een brede kring van raadgevers daarbij een rol speelden. Daarnaast legt het boek, geschreven door vooraanstaande historici, bloot hoe de Oranjes financieel betrokken waren bij kolonialisme en slavernij, wat zij daar precies aan verdienden, en hoe belangrijk deze inkomsten waren voor de opbouw van hun vermogen door de eeuwen heen.

In dit indringende en toegankelijk geschreven boek maakt historicus Gert Oostindie de balans op van vier eeuwen verwevenheid van de Oranjes en het koloniale rijk. Op basis van een grootschalig wetenschappelijk onderzoek op initiatief van koning Willem-Alexander laat Oostindie zien hoe het Huis Oranje-Nassau van de VOC en de WIC tot Indonesië, Suriname en de Caribische eilanden betrokken was bij koloniale handel, oorlog en slavernij, en daarbij zijn prestige en mach t liet gelden.

Hoe werkte de koloniale verering van Oranje door in het dagelijks leven van mensen in Indonesië, Suriname en de Caribische eilanden? Waarom werden Oranjefeesten en koninklijke bezoeken uitbundig gevierd in de koloniën, en waarom riepen zij tegelijk weerstand, spot en protest op? Schaduwen van de Oranjezon onderzoekt de invloed en doorwerkingen van het Huis Oranje-Nassau in de voormalige koloniën én in Nederland zelf. Niet de vorsten staan hier centraal, maar de mensen die leefden onder de macht van Oranje: van schoolkinderen, militairen en doorsnee inwoners tot activisten, kunstenaars en antikoloniale denkers.

Van Willem de Zwijger tot Willem-Alexander biedt een nieuwe, soms confronterende kijk op de stadhouders, koningen en koninginnen van het Huis Oranje-Nassau en werpt daarmee ook een nieuw licht op het Nederlandse koloniale verleden. Onmisbaar voor iedereen die zich wil verdiepen in het koningshuis en in de historische wortels van het huidige debat over kolonialisme, slavernij en nationale identiteit.

In een democratie is crisis nooit ver weg. In recente jaren klinkt de zorg dat de democratie haar beste tijd heeft gehad steeds luider. Maar hoe moeten we die voortdurende crisistaal begrijpen? En is crisis per definitie een teken van verval, of kan het ook vernieuwing aandrijven?

In 1967 veroverde Israël de Oude Stad van Jeruzalem en de omliggende wijken. Sindsdien staan de Palestijnse inwoners onder druk om uit het bezette stadsdeel te vertrekken. Hele buurten worden aan hun lot overgelaten, mensen raken hun huizen kwijt en kolonistenorganisaties krijgen alle ruimte. De historische, culturele en religieuze banden tussen Palestijnen en de stad worden steeds verder uitgewist.

Ulrich ‘Jan’ Dellaert (1893-1960), de eerste directeur van Schiphol, was de bedenker van het revolutionaire banenstelsel dat de luchthaven internationaal op de kaart zette en dat nog altijd bepalend is voor haar functioneren. De pionier die meer dan vierduizend keer de krant haalde, is echter uit het collectieve geheugen verdwenen.

In dit indringende boek onderzoekt Gerrit Valk de verschillende vormen van samenwerking tussen Joodse Nederlanders en de Duitse bezetter tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hoe kwam deze tot stand? Betrof het in alle gevallen een gedwongen samenwerking of was er soms ook sprake van een vrije keuze? En wat was de omvang van deze praktijken?

In Nederland leven we onder zeeniveau omdat we altijd durfden te kiezen. Pompen of verzuipen gaat over keuzes die we liever uitstellen. Voorkomen of genezen? Centraal sturen of lokaal aanpassen? Natuur beschermen, benutten of ruimte geven aan verlies? Wat doen we met een verdrinkende Waddenzee, verziltende landbouw, buitendijkse havens en woningen aan het water?

Met Beter bekend als Klazien uit Zalk schetst Joep Boerboom een portret van Klaasje Rotstein-van den Brink (1919-1997): een zelfbewuste, eigenzinnige en diepgelovige vrouw die zich bewoog op de dunne lijn tussen een gezonde leefstijl, natuurgeneeswijzen en kwakzalverij, en zich sterk maakte voor dialect en streekcultuur in een tijd dat dit allesbehalve populair was.

In dit postuum gepubliceerde boek brengt monetair econoom en voormalig topfunctionaris van De Nederlandsche Bank Martin Fase (1937-2023) tweehonderd jaar Nederlandse economische ideeëngeschiedenis tot leven. Hij reflecteert op de grote vragen van toen en nu. Wat bepaalt de waarde van geld? Hoe sturen verwachtingen de economie? Hoe zorg je voor brede welvaart?

Amsterdam, a Queer History tells the story of homosexual men and women in the Dutch capital, from clandestine homosexual practices in bars and backstreets at the start of the twentieth century, through the initial stages of gay emancipation, to the flourishing and provocative subculture of the seventies onwards and the legalization of same-sex marriage in 2001. 

Amsterdam, de roze geschiedenis vertelt het verhaal van homoseksuele mannen en vrouwen in de hoofdstad: van heimelijke homoseksuele praktijken in kroegen en krochten aan het begin van de twintigste eeuw via de eerste stapjes van de homo-emancipatie naar de bloei van een provocatieve subcultuur vanaf de jaren zeventig en de openstelling van het huwelijk in 2001.

In Een kwarteeuw in de Haagse vissenkom onderzoeken auteurs van naam voor het eerst de opkomst en de impact van een partij die politieke idealen koppelt aan activistische strategieen. Ze traceren haar ontwikkeling tot serieuze speler, analyseren haar strategie, leiderschap en achterban, en plaatsen de partij in een bredere maatschappelijke context.

In Optimisme als opdracht vertelt Jo Ritzen zijn persoonlijke verhaal: van zijn jeugd in het naoorlogse Limburg tot zijn rol in de Haagse politiek en de wereld van internationale samenwerking en kennisuitwisseling. Met open vizier kijkt hij terug op de keuzes van zijn generatie en stelt hij de prangende vraag: hadden we het anders moeten doen?

In Nabuurschap onder druk houden de auteurs de relatie tussen Nederland en Duitsland tegen het licht. Duidelijk wordt dat premier Jetten er goed aan doet met zijn kabinet weer levendige bilaterale contacten met Duitsland op te bouwen. De bloeiende samenwerking in de grensregio biedt daarvoor veel inspiratie.

In Onder diplomatieke dekmantel tonen Geraets en De Graaff hoe diplomaten, meer dan andere Nederlandse ambtenaren, blootstaan aan macht, verleiding en gevaar.