Geschiedenis InZicht (2e editie)
Vakkennis en didactiek voor het basisonderwijs
Mens en Tijd in het basisonderwijs: kennisbasis en vakdidactiek volgens de kerndoelen
Geschiedenis InZicht is een compact handboek voor (aanstaande) leerkrachten die hun geschiedenislessen inhoudelijk willen onderbouwen en didactisch doordacht willen vormgeven. Het boek combineert historische basiskennis met concrete vakdidactiek en sluit aan bij de vernieuwde kerndoelen voor Mens en Maatschappij en de kennisbasis geschiedenis voor de pabo. Deze tweede, geheel herziene editie werkt met een indeling in zes tijdvakken en verwerkt actuele didactische inzichten, met veel aandacht voor historisch bewustzijn en burgerschap. Concreet biedt het boek:
- Grip op de geschiedenis van de Lage Landen in zes tijdvakken, met canonvensters, kernbegrippen en meerkeuzevragen.
- Didactische handvatten voor Mens en Tijd: historische verschijnselen verkennen met tijdsaanduidingen (tijdbalk/tijdlijn) en bronnen; beschrijven, redeneren en verbanden leggen met het heden.
- Voor de lespraktijk: voorbeelden, opdrachten en (reflectie)vragen die helpen bij voorbereiding, verwerking en reflectie.
Van tijdvakkenoverzicht naar didactische toepassing
Het boek bestaat uit twee delen. In deel I wordt de geschiedenis van de Lage Landen behandeld in zes tijdvakken, telkens opgebouwd rond prikkelende vragen. Politieke, sociaaleconomische, culturele en alledaagse aspecten komen daarbij samen, naast de vensters van de Canon van Nederland, belangrijke begrippen en jaartallen. Elk hoofdstuk sluit af met een samenvattende terugblik en meerkeuzevragen, zodat je direct kunt controleren of je de stof beheerst.
Deel II gaat over de didactiek van geschiedenis in het basisonderwijs. Er is aandacht voor historisch bewustzijn en tijdsbesef, historisch redeneren, beeldgereedschappen, de canon en kerndoelen, en acht kenmerken van een goede geschiedenisles. Ook komen de geschiedenis in samenhang met andere vakgebieden, thematisch geschiedenisonderwijs, het jonge kind, multiperspectiviteit en burgerschapsvorming aan bod.
Online leeromgeving
Je vindt de antwoorden op de meerkeuzevragen op boomstudent.nl.
Voor wie
Voor pabostudenten en (startende) leerkrachten in het basisonderwijs. Ook bruikbaar als naslagwerk bij geschiedenismodules en bij lesvoorbereiding.
Geschiedenis leren zien: beeldgereedschappen van onder- naar bovenbouw
Beeldgereedschappen zijn middelen en aanpakken, van voorwerp en prentenboek tot tijdbalk. Denk ook aan het aanbieden van een bron of een klein historisch onderzoekje: ze helpen leerlingen hun voorstelling van het verleden te toetsen en bij te stellen. In dit artikel lees je hoe je beeldgereedschappen inzet, van onder- naar bovenbouw. Lees artikel >
Inhoudsopgave Geschiedenis InZicht
Inleiding
Deel I De zes tijdvakken
1 De tijd van jagers en boeren (voor de introductie van het schrift)
Inleiding
1.1 Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen
1.2 Terugblik
Meerkeuzevragen
2 De tijd van de oude rijken (3000 v.Chr.-500 n.Chr.)
Inleiding
2.1 De verspreiding van de Grieks-Romeinse cultuur
2.2 Het ontstaan van wetenschappelijk denken en ideeën over burgerschap
2.3 De verspreiding van monotheïstische godsdiensten: jodendom en christendom
2.4 Terugblik
Meerkeuzevragen
3 De tijd van standen en steden (500-1500)
Inleiding
3.1 De verspreiding van monotheïstische godsdiensten
3.2 Het ontstaan van een standensamenleving
3.3 De groei van handelsnetwerken en steden
3.4 Het begin van staatsvorming en centralisatie
3.5 Nieuwe ideeën over de mens
3.6 Terugblik
Meerkeuzevragen
4 De tijd van pakhuizen en plantages (1500-1800)
Inleiding
4.1 Nieuwe ideeën over de mens
4.2 De Opstand en het ontstaan van de Republiek
4.3 Europese expansie en mensenhandel tussen werelddelen
4.4 Verstedelijking en culturele bloei in de Republiek
4.5 Groeiende belangstelling voor wetenschap en uitvinding van nieuwe technieken
4.6 De Verlichting en het streven naar vrijheid en gelijkheid
4.7 Terugblik
Meerkeuzevragen
5 De tijd van burgers en stoommachines (1800-1900)
Inleiding
5.1 De Industriële Revolutie
5.2 Emancipatiebewegingen en parlementaire democratie
5.3 De opkomst van nationalisme en modern imperialisme
5.4 Terugblik
Meerkeuzevragen
6 De tijd van wereldoorlogen en mensenrechten (1900-heden)
Inleiding
6.1 De opkomst en toepassing van totalitaire ideologieën
6.2 Ontstaan van totale oorlog en genocide
6.3 Dekolonisatie
6.4 Blokvorming en samenwerking rond wereldproblemen
6.5 Groei van welvaart en diversiteit
6.6 Het ontstaan van een informatiesamenleving
6.7 Terugblik
Meerkeuzevragen
Deel II Didactiek
7 Geschiedenis op de basisschool
Inleiding
7.1 Historisch bewustzijn en historisch tijdsbesef
7.2 Historisch redeneren en historische bronnen
7.3 Tijdvakken, tijdbalk en canon
7.4 Kerndoelen, tussendoelen, lesdoelen en leerlijnen
7.5 Geschiedenis en rijke taal
7.6 Toetsing, evaluatie en reflectie
7.7 Terugblik
Meerkeuzevragen
8 Beeldgereedschappen
Inleiding
8.1 De betekenis van beeldgereedschappen
8.2 Media
8.3 Werkvormen
8.4 Terugblik
Meerkeuzevragen
9 Acht kenmerken van een goede geschiedenisles
Inleiding
9.1 Acht kenmerken van een goede geschiedenisles
9.2 Drie voorbeeldlessen
9.3 Terugblik
Meerkeuzevragen
10 Geschiedenis en het jonge kind
Inleiding
10.1 Historisch bewustzijn van jonge kinderen
10.2 Beeldgereedschappen voor jonge kinderen
10.3 Geschikte thema’s voor jonge kinderen
10.4 Terugblik
Meerkeuzevragen
11 Thematisch geschiedenisonderwijs
Inleiding
11.1 Voorwaarden en eigenschappen
11.2 De schoolomgeving
11.3 Vrouwen in de geschiedenis
11.4 Kolonisatie en slavernij
11.5 Kunstgeschiedenis
11.6 Kinderarbeid
11.7 Sportgeschiedenis
11.8 Terugblik
Meerkeuzevragen
12 Geschiedenis en andere vak- en vormingsgebieden
Inleiding
12.1 Wereldoriëntatie en multiperspectivisch handelen
12.2 Vakintegratie
12.3 Maatschappelijke verhoudingen en staatsinrichting
12.4 Burgerschapsvorming
12.5 Educaties
12.6 Filosoferen met kinderen
12.7 21e-eeuwse vaardigheden
12.8 Terug- en vooruitblik
Meerkeuzevragen
Beeldverantwoording
Literatuur
Aanbevolen kinder- en jeugdboeken
Zakenregister
Over de auteurs
Deze tweede, geheel herziene editie van Geschiedenis InZicht sluit aan bij de herziening van de kerndoelen (2025) en kiest daarom voor een indeling in zes tijdvakken in plaats van tien. Daarbij is expliciet uitgewerkt welke historische ontwikkelingen in het basisonderwijs centraal kunnen staan, met een doorkijk naar de onderbouw van het vo. De uitwerking loopt door tot het heden en bevat actuele voorbeelden, zoals de coronacrisis.
Ook is het leergebied Mens en maatschappij als kader meegenomen en zijn de kerndoelen (SLO) verwerkt, waaronder Mens en Tijd (beschrijven en redeneren met tijd en bronnen). In de didactiek is meer nadruk aangebracht op burgerschapsvorming en op 21e-eeuwse vaardigheden. De Canon van Nederland (2020) is in de uitwerking meegenomen, inclusief vervanging en toevoeging van vensters.
_w173_h400.jpg)
