Een leraar van klasse
Een goede docent worden en blijven
Een leraar van klasse biedt docenten praktische handvatten voor hun dagelijks werk. De auteurs vertalen een schat aan onderwijskundige, didactische en pedagogische kennis naar de concrete onderwijspraktijk. Daarmee is dit werk een inspiratiebron voor docenten in allerlei onderwijscontexten, van traditionele scholen tot scholen die volop met vernieuwingen bezig zijn.
De hoofdthema’s in het boek zijn: (1) didactiek, (2) klassenmanagement en (3) de relatie van de leraar met de klas. Een vierde thema is de continue professionele ontwikkeling van docenten in de beroepspraktijk. Deze thema’s worden uitgewerkt binnen de visie op onderwijs, waarin de leerlingen geleidelijk steeds meer verantwoordelijkheid leren dragen voor hun leerprocessen en -resultaten.
De auteurs laten met veel voorbeelden zien hoe docenten dat voor elkaar kunnen krijgen. Deze vijfde druk is volledig herzien en geactualiseerd.
Het boek is bestemd voor beginnende en ervaren docenten, schoolleiders en begeleiders van docenten. Het verbindt theorie en praktijk en laat zien hoe boeiend het leraarsvak kan zijn. Ook is het zeer geschikt als handboek in de lerarenopleiding.
Alhoewel de voorbeelden uit het voortgezet onderwijs komen, is het boek ook zeer bruikbaar voor (de opleiding van) basisschoolleraren en docenten in het hoger onderwijs.
Vooraf 11
1 Inleiding 15
Deel I Didactiek 19
2 Inleiding op de hoofdstukken 3, 4 en 5 21
3 De Voortgangsbespreking 29
3.1 Nieuwsgierig en gul met belonen 32
3.2 Nagaan hoe het werk zelfstandig gegaan is 33
3.3 In kaart brengen en belonen wat succesvol is 36
3.4 Zoeken naar de oorzaak als het werk niet goed gegaan is 37
3.5 Het werk corrigeren 37
3.6 Hulp aan individuele of groepjes leerlingen 29
4 Aansluiten bij de leerlingen 39
4.1 Zorgzaam en uitdagend 39
4.2 Aansluiten op wat tot nu toe geleerd is 40
4.3 Aansluiten op ervaringen uit het dagelijks leven 41
4.4 Aansluiten op behoeften en inspiratie van de leerlingen 44
4.5 Zelfstandig werken in de klas 46
5 Afspraken maken over nieuw zelfstandig werk
5.1 Uitnodigend en leidend 47
5.2 Duidelijk maken welk werk er wordt afgesproken 48
5.3 De leerlingen vragen verantwoordelijkheid te nemen 49
6 Inleiding op de hoofdstukken 7 tot en met 10 53
7 Reflectie bij de leerlingen stimuleren 59
7.1 Voor leren begrijpen is eigen actie nodig 59
7.2 Wat is reflecteren? 61
7.3 De leerlingen worden zich bewust van hun manier van doenen verwoorden die 63
7.4 De leerlingen brengen in kaart wat voor hen belangrijk was in hun werk 64
7.5 De leerlingen zoeken naar alternatieve werkwijzen en bepalen hun voornemens voor het vervolg 65
7.6 De reflectiespiraal en zelfregulatie 66
7.7 Ook reflecteren als alles goed gaat 68
8 Dubbele aandacht: product en proces
8.1 Product en proces 71
8.2 De details en de grote lijnen 74
8.3 De korte en de lange termijn 74
8.4 Evenwicht brengen in de dubbele aandacht 76
9 Individuele benadering van de leerlingen 79
9.1 De eigenheid van een leerling waarderen 79
9.2 De 80/20-regel 81
9.3 Variatie brengen in werkwijzen en werkvormen 83
9.4 Creativiteit van de individuele leerlingen productief maken 85
9.5 Zelfvertrouwen van elke leerling bevorderen 86
10 Groepsgewijs leren bevorderen 89
10.1 Samen werken en leren 89
10.2 De groepssfeer gebruiken 90
10.3 Gelijkheid en verscheidenheid benutten 91
10.4 Het denken bespreekbaar maken 93
10.5 Doordachte werkvormen gebruiken 93
10.6 Leren samenwerken 99
11 Samenvatting van deel I: Het VAARDIG-onderwijsmodel 103
11.1 De naam van het model 103
11.2 De functie van het model 104
11.3 De VAARDIG-matrix 104
Verantwoording van deel I 107
Deel II Klassenmanagement 123
12 Inleiding op deel II 125
13 Een boeiende les 129
13.1 Het VAARDIG-onderwijsmodel 129
13.2 Andere aandachtspunten 131
14 Het fundament van je leiderschap 137
14.1 De basis leggen voor een ordelijke samenwerking 137
14.2 Het meeste leerlinggedrag is gewoontegedrag 138
14.3 Goed gewoontegedrag bevorderen 139
14.4 Goed gewoontegedrag maakt aandacht vrij voor moeilijker zaken 141
14.5 Gedrag wordt opgeroepen door allerlei signalen in en buiten de leerlingen 141
15 Veroorzaak je de onrust zelf? 143
15.1 Je pakt het onhandig aan 143
15.2 Je laat het erbij zitten 145
16 Met zorg de orde herstellen 149
16.1 Hoe sta je ervoor? 149
16.2 Wat doe je? 150
16.3 Je houding tegenover de leerlingen 152
16.4 Ordemaatregelen verstoren de orde 16.5 Oefenen! 156
16.6 Onder ogen zien wat er aan de hand is 157
16.7 De situatie groeit je boven het hoofd 157
17 Ordemaatregelen 161
17.1 Oppervlakkige maatregelen 161
17.2 Het blijft onrustig 162
17.3 Ingrijpendere maatregelen 164
18 Strenge maatregelen 171
18.1 Strafmaatregelen 171
18.2 Niet alles kan of mag 172
18.3 Algemene aandachtspunten 174
18.4 Twee maatregelen die wat verder gaan 176
18.5 Als niets meer helpt 181
Verantwoording van deel II 183
Deel III Je relatie met de leerlingen 193
19 Inleiding op deel III 195
20 De kern van de relatie is het contact 199
20.1 Contact maken en houden 199
20.2 Docentengedrag dat contact verrijkt 202
21 Samenwerken onder jouw leiding 211
21.1 Basiselementen van samenwerken 211
21.2 Overleggen 216
21.3 Te moeilijke werksituaties eerst aanpakken 218
21.4 Beoordelen en selecteren 219
22 Helpen en geholpen worden 223
22.1 De kant van de leraar: hulp bieden en geven 223
22.2 De kant van de leerlingen: hulp vragen en krijgen 226
23 Mede-opvoeden van leerlingen 229
23.1 Een positieve zelfbeleving ontwikkelen 229
23.2 Een mening leren vormen en leren kiezen 235
23.3 Leren omgaan met anderen 240
23.4 Leren omgaan met grenzen en ruimte 244
23.5 Leren denken over de eigen ontwikkeling 246
23.6 Pesten 250
23.7 Begeleiden van leerlingen die speciale aandacht nodig hebben 251
24 Grenzen van het leraarschap 255
24.1 Niet op voet van gelijkheid 255
24.2 Je hebt geen 24-uursdienst 256
24.3 Je kunt niet overal bij helpen 256
24.4 Leren kan niet altijd leuk zijn 257
Verantwoording van deel III 259
Deel IV Doorgroeien in het beroep van docent 269
25 Inleiding op deel IV 271
26 Kennismaken met je werkterrein 275
26.1 Het leven van een beginnende leraar 275
26.2 Wat heb je aan de school en wat vraagt de school van jou? 278
26.3 De samenwerking met collega-docenten 286
27 Je individuele professionele ontwikkeling 291
27.1 Overleven en dan? 291
27.2 Reflecteren 293
27.3 Automatismen ontwikkelen via reflectie en oefening 301
27.4 Inspiratie putten uit je idealen 302
27.5 Kernreflectie 304
28 Onderwijsontwikkeling is teamwork 313
28.1 Weten wat je wilt 313
28.2 Klein beginnen en geleidelijk meer 314
28.3 Schoolontwikkeling 317
29 Onderwijsontwikkelingen in de laatste decennia 319
29.1 Kernpunten van onderwijsvernieuwing 319
29.2 Leerlingen helpen omgaan met vrijheid en verantwoordelijkheid 331
29.3 Geleidelijk meer verantwoordelijkheid bij de leerlingen leggen 339
30 Het VAARDIG-model toegepast op de hele school 247
30.1 Individueel lerende docenten 347
30.2 Groepsgewijs leren met collega’s 351
30.3 Congruentie in de ontwikkeling op de verschillende niveaus in de school 353
30.4 Afsluiting 354
Verantwoording van deel IV 357
Lijst van voorbeelden 369
Register 371
Over de auteurs 375
Symposium Studentenwelzijn
Prestatiedruk is voor veel studenten dagelijkse realiteit. Wat doet dat met leren? En wat kunnen docenten betekenen? Op 10 maart (Bibliotheek Utrecht) vertellen studenten en experts welke veranderingen nodig zijn. Meer info >
Beoordelingsexemplaar
Dit is een docentprofessionaliserings-titel. Het is daarom is niet mogelijk om een gratis beoordelingsexemplaar aan te vragen.
Ontvang teamkorting
Deze titel samen met je collega's lezen? Bij bestellingen vanaf 10 exemplaren ontvang je korting. Mail naar advies@boom.nl.
