Onderzoekend vermogen ontwikkelen tijdens je lerarenopleiding
Van lesontwerp tot afstuderen: zo ontwikkel je onderzoekend vermogen als leraar
Leraren krijgen dagelijks te maken met vragen waarop geen standaardantwoord bestaat. Hoe weet je wat leerlingen nodig hebben? Wat maakt een les effectief? En hoe onderbouw je je keuzes in de klas? Onderzoekend vermogen ontwikkelen tijdens je lerarenopleiding helpt om in dat soort beroepssituaties tot bruikbare, goed beargumenteerde antwoorden te komen. Centraal staat hoe je als leraar in de praktijk tot onderbouwde keuzes komt.
Het boek biedt:
- handvatten om in concrete onderwijssituaties de juiste kennisvragen te stellen;
- inzicht in wanneer je iets moet opzoeken, uitzoeken of onderzoeken;
- diverse methoden van dataverzameling en -analyse die direct toepasbaar zijn in je werk als leraar.
Meegroeien met de fasen van de lerarenopleiding
Het boek is opgebouwd langs de fasen van de lerarenopleiding: propedeuse, hoofdfase en afstudeerfase. In elk deel staat een nieuwe reeks beroepssituaties centraal, van eerste leservaringen en zicht krijgen op leerlingen tot lessenseries ontwerpen, omgaan met verschillen, afstuderen, samenwerken in een team en blijven leren als professional. Theorie en praktijk zijn daarbij voortdurend met elkaar verbonden via voorbeelden, analyses en toepassingen uit de onderwijspraktijk.
Online leeromgeving
Bij het boek hoort een online leeromgeving met instructiekaarten over onderzoeksvaardigheden, zoals observeren, vragenlijsten maken en kritisch redeneren.
Voor wie
Voor de pabo en lerarenopleidingen voor vo en mbo, en ook relevant voor lerarenopleiders en begeleiders die onderzoekend vermogen in de opleiding willen versterken.
Over de auteurs
Lisette Munneke, Jeroen Rozendaal en Lidewij van Katwijk zijn alle drie ervaren docent-onderzoekers op het thema van onderzoekend vermogen. Daarnaast zijn zij intensief betrokken bij lerarenopleidingen binnen po/vo bij diverse hogescholen.
Introductie
Deel 1: Het eerste jaar van je opleiding
1 Een leraar met onderzoekend vermogen
1.1 Inleiding
1.2 Een bekwame leraar
1.3 Een handelend beroep waarin je wendbaar moet blijven
1.4 Reflecteren en onderzoekend werken
1.5 Op een onderzoekende manier werken
1.6 Wat is onderzoekend vermogen?
1.7 Tot slot
Literatuur
2 Je oriënteren op het beroep van leraar
2.1 Inleiding
2.2 Nieuwsgierig zijn
2.3 Een vraagteken zetten bij alles wat je zeker denkt te weten
2.4 Vragen leren stellen aan een beroepssituatie
2.5 Zoeken en gebruiken van informatie uit bronnen
2.6 De basis van onderzoek doen
2.7 Samen beter onderwijs maken
2.8 Tot slot
Literatuur
3 Zicht op leerlingen krijgen
3.1 Inleiding
3.2 Loskomen van je eigen referentiekader
3.3 Van jezelf naar de ander
3.4 Leerlingen bevragen door in gesprek te gaan
3.5 Naar leerlingen kijken
3.6 Leerlingen schriftelijk bevragen
3.7 Ethiek
3.8 Tot slot
Literatuur
4 Observeren om te leren
4.1 Inleiding
4.2 Focus aanbrengen in een lesobservatie
4.3 Een lesobservatie inhoudelijk voorbereiden
4.4 De observatie
4.5 Een lesobservatie nabespreken
4.6 Reflecteren op de observatie
4.7 Tot slot
Literatuur
5 Het geven en evalueren van een les
5.1 Inleiding
5.2 De beginsituatie en leerdoelen
5.3 Lesactiviteiten ontwerpen
5.4 De organisatie van de les voorbereiden
5.5 De les uitvoeren, nabespreken en hierop reflecteren
5.6 Tot slot
Literatuur
Deel 2: De hoofdfase van je opleiding
6 Onderwijs ontwerpen
6.1 Inleiding
6.2 De ontwerpcyclus doorlopen met onderzoekend vermogen
6.3 Leerdoelen bepalen: leerstofanalyse
6.4 Leerdoelen bepalen: de beginsituatievan leerlingen
6.5 Doelen formuleren
6.6 Ontwerpeisen opstellen en selecteren
6.7 Een prototype maken en evalueren
6.8 Tot slot
Literatuur
7 Leren zichtbaar maken
7.1 Inleiding
7.2 Leren zichtbaar maken tijdens de les: formatief evalueren
7.3 Leerresultaten zichtbaar maken: summatief evalueren
7.4 Het evalueren van je eigen pedagogisch-didactisch handelen
7.5 Andere factoren in de context
7.6 Samen onderwijs evalueren
7.7 Tot slot
Literatuur
8 Handelingsgericht werken aan onderwijskwaliteit
8.1 Inleiding
8.2 Handelingsgericht werken
8.3 Het maken van een groepsoverzicht
8.4 Het maken van groepsplannen
8.5 Evidence-informed werken in het onderwijs
8.6 Professionele expertise
8.7 Omgaan met wetenschappelijke kennis
8.8 Tot slot
Literatuur
9 Aansluiten op onderwijsbehoeften van individuele leerlingen
9.1 Inleiding
9.2 Goede vragen leren stellen over leerlingen en de context
9.3 Het concept onderwijsbehoefte
9.4 Vragen om onderwijsbehoeften in kaart te brengen
9.5 Dataverzameling om onderwijsbehoeften in kaart te brengen
9.6 Tot een ‘verklarend’ beeld komen
9.7 Aansluiten op behoeften
9.8 Weten of en hoe iets werkt
9.9 Tot slot
Literatuur
Deel 3: Afstuderen en daarna
10 Afstuderen in een lerarenopleiding
10.1 Inleiding
10.2 Belangrijke aspecten in afstuderen
10.3 Afstuderen waarbij je zelf de regie hebt over hoe je je bekwaamheid aantoont
10.4 Afstuderen op beroepsproducten
10.5 Afstuderen met een Lesson Study
10.6 Afstuderen met een praktijkonderzoek
10.7 Tot slot
Literatuur
11 Richting masterwaardig en blijven leren
11.1 Inleiding
11.2 Tot leervragen komen
11.3 Richtingen voor professionele ontwikkeling
11.4 Een plek verwerven in de hiërarchie van het onderwijs
11.5 Tot slot
Literatuur
Literatuur op instructiekaarten
Register
Over de auteurs
