Alle uitgaven

De moderne wereld wordt steeds meer bestuurd door regels, protocollen en algoritmes. In scholen, ziekenhuizen, bedrijven en overheden raken mensen verstrikt in systemen die alles meetbaar en controleerbaar willen maken. Waar ooit ruimte was voor oordeel, ervaring en improvisatie, rest nu enkel het correct uitvoeren van een opdracht.

Gert-Jan van der Heiden laat in Metafysica zien wat er op het spel staat in de aloude metafysische vragen over ‘zijn’, ‘denken’ en ‘waarheid’, en hoe de posities die in de loop van de geschiedenis van de metafysica zijn ontwikkeld doorwerken in de hedendaagse pogingen de metafysica te transformeren.

De geboorte van de tragedie, voor het eerste verschenen in 1871, is een lofzang op Richard Wagners ‘muziekdrama’. De grote componist dacht eenwording van Duitsland tot stand te brengen door een combinatie van muziek en tragedie, naar model van de klassieke Griekse tragediefestivals.

Wagners Ring is een meeslepende ontdekkingsreis waarbij liefde en macht, verlangen en ondergang samenkomen in een van de grootste kunstwerken ooit gecomponeerd.

Psychologie en andere gedragswetenschappen zijn populairder dan ooit. Binnen de gedragswetenschappen krijgen studenten, onderzoekers en professionals te maken met filosofische vragen: Hoe verhouden lichaam en geest zich tot elkaar? Wat maakt ons menselijk? Hebben we een vrije wil? En gaat gedragswetenschap wel over objectieve feiten? Om dergelijke vragen goed te kunnen onderzoeken, is het noodzakelijk om onze manier van denken over cognitie te herzien.

Leven is kiezen, aldus Søren Kierkegaard, de markante Deense denker uit de negentiende eeuw. Volgens de ethicus gaat het er echter in eerste instantie niet om dat je kiest tussen de ethische en de esthetische levenshouding, maar dat je kiest voor het kiezen zelf. In 1843 zette hij dit standpunt uiteen in zijn Of/Of.

Macht en menselijke natuur (1931) is het belangrijkste politiekfilosofische werk van de Duitse denker Helmuth Plessner (1892-1985). Geschreven in de nadagen van de Weimarrepubliek, biedt het boek een indringende analyse van de bedreigingen waarmee een jonge democratische rechtsstaat geconfronteerd wordt.

Een zilverreiger in het maanlicht is de eerste Nederlandstalige bloemlezing uit de volle breedte van Dōgens werk, gebaseerd op de late compilatie Eihei Koroku (‘De uitvoerige optekeningen van Eihei). Centraal in zijn denken en dichten staat het idee dat alle dingen met elkaar verbonden zijn. De hele werkelijkheid is volgens hem te vergelijken met een net dat op ieder knooppunt een stralend juweel bevat. Als je in een edelsteen kijkt zie je alle andere en omgekeerd.

Zeker weten bevat teksten geschreven tussen 1949 en 1951 die eerder in het Nederlands verschenen onder de titels Over zekerheid en Over kleur, maar omvat ook het nooit eerder in het Nederlands verschenen Last Writings on the Philosophy of Psychology.

De Italiaanse marxist Antonio Gramsci (1891-1937) was de belangrijkste stem van verzet tijdens het Italiaanse fascisme van een eeuw geleden. Gramsci liet zich niet het zwijgen opleggen en schreef in de gevangenis een baanbrekende reeks notities over filosofie, politiek en cultuur die nog altijd actueel zijn. Gramsci liet zien hoe macht werkt in de moderne wereld.

De plaats van de macht moet leeg zijn: de democratische rechtstaat is van niemand en mag geen politieke kleur hebben. De gelijkheid van de burger berust op de vrijheid van het verschil. Frissens antwoord is een conservatieve interpretatie van het pluralisme: niet revolutionair, niet radicaal, niet progressief. Alleen een staat die politiek neutraal is kan dat pluralisme beschermen.

Dageraad is een grote aaneenschakeling van briljante en bijtende ontmaskeringen van de eigentijdse moraal. Dageraad vormt het begin van Nietzsches levenslange gevecht tegen zedenmeesters. In navolging van beroemde Franse denkers als Montaigne en La Rochefoucauld wierp hij zich op als een tegendraadse ‘moralist’. 

Met humor en een scherp oog voor paradoxen schrijft Ten Bos over samenleven in een wereld die steeds individualistischer wordt. Solidariteit is een prikkelend en troostrijk essay over wat mensen – en misschien zelfs alle levende wezens – met elkaar verbindt. Een boek dat laat voelen wat we vaak vergeten: dat we allemaal drijven in dezelfde rivier.

In een moedige zoektocht naar zelfkennis leidt Tinneke Beeckman de lezer langs de grootste geesten uit de filosofie en wereldliteratuur: van Socrates, Hannah Arendt en Albert Camus tot Marcel Proust en Virginia Woolf. Vertrekkend vanuit persoonlijke vragen ontdekt ze hoe hun ideeën je blik op jezelf en het leven kunnen verrijken. Beeckman wekt klassieke denkers tot leven en laat overtuigend zien hoe de filosofie juist vandaag de dag van grote waarde kan zijn.

Van veel drogredenen heb je vast weleens gehoord, maar hoe herken je ze in het echt? En belangrijker: hoe verweer je je ertegen? In Drogredenen onderzoekt Paula Steenwinkel de grens tussen redelijk redeneren en discussietrucs. Ze geeft een helder overzicht van de meest voorkomende drogredenen, legt uit wat ze inhouden en waarom ze werken.

Filosofische verkenning van vrouwen die zich vermommen, overdrijven of liegen – en daarmee de samenleving een spiegel voorhouden. Waarom roept vrouwelijke misleiding zo’n afkeer op, en tegelijkertijd zoveel nieuwsgierigheid? D’Haese laat zien dat dit bedrog niet alleen een vorm van moreel falen is, maar dat het ons ook een spiegel van onze tijdgeest kan voorhouden.

In De leeuw en de eenhoorn verbindt Orwell op weergaloze wijze grote politiek-filosofische vragen met kleine alledaagse dingen als de Britse liefde voor bloemen, voetbal en postzegels verzamelen. Een kritische en tegelijk tedere analyse van zijn land, met memorabele oneliners. Dit filosofische kleinood is uiterst actueel door alle debatten over nationale identiteit.