Samen beslissen in de oncologie: klinisch redeneren in teamverband

Dit artikel beschrijft hoe klinisch redeneren in de oncologie plaatsvindt in multidisciplinair teamverband: van diagnose tot behandelkeuze. Het artikel is gebaseerd op hoofdstuk 2 ‘Samenwerking in de oncologische zorg’ door Marcel Verheij uit Probleemgeoriënteerd denken in de oncologie.

Van diagnose naar behandelkeuze

In de oncologie is het zelden zo dat één behandeling vanzelfsprekend de beste keuze is. Vaak zijn er meerdere opties mogelijk, afhankelijk van onder andere:

• het type tumor 
• het stadium van de ziekte 
• de conditie van de patiënt 

Om tot een goed onderbouwde beslissing te komen, moet alle beschikbare informatie worden samengebracht en zorgvuldig worden afgewogen. Dat vraagt om klinisch redeneren, maar niet door één zorgverlener alleen.

Klinisch redeneren in de oncologie

Klinisch redeneren in de oncologie betekent dat je verschillende soorten informatie met elkaar verbindt: diagnostiek, behandelopties en patiëntkenmerken. Daarbij speelt niet alleen medische kennis een rol, maar ook het inzicht dat verschillende disciplines elk een eigen perspectief hebben op de patiënt en de behandeling. De uiteindelijke behandelkeuze ontstaat dan ook niet individueel, maar gezamenlijk.

Het multidisciplinair overleg (MDO)

In de praktijk vindt deze gezamenlijke besluitvorming plaats in het multidisciplinair overleg, het MDO. Tijdens dit overleg worden patiënten besproken door een team van zorgprofessionals met verschillende expertises, zoals:

• chirurg 
• internist-oncoloog 
• radioloog 
• radiotherapeut 
• patholoog 
• verpleegkundig specialist 

Op het moment dat alle relevante informatie beschikbaar is, worden in het MDO de diagnose en mogelijke behandelopties vastgesteld. De uiteindelijke keuze wordt vervolgens samen met de patiënt gemaakt. Het MDO vormt daarmee een cruciale stap in het zorgproces van iedere kankerpatiënt.

Waarom samenwerking essentieel is

De oncologische zorg is de afgelopen decennia sterk veranderd. De kennis over kanker is toegenomen en de diagnostische en therapeutische mogelijkheden zijn uitgebreid. 

Daardoor is de zorg complexer geworden en is de betrokkenheid van meerdere disciplines noodzakelijk. Waar de zorg vroeger vaak monodisciplinair werd georganiseerd, is tegenwoordig sprake van een multidisciplinaire aanpak.

Deze samenwerking is niet alleen praktisch, maar ook inhoudelijk noodzakelijk. Door verschillende expertises te combineren:

• wordt de diagnostiek nauwkeuriger 
• worden behandelopties beter afgewogen 
• kan zorg beter worden afgestemd op de individuele patiënt 

De rol van het MDO in de praktijk

Het MDO heeft een vaste plek gekregen binnen de oncologische zorg. In de meeste instellingen vindt dit overleg wekelijks plaats en wordt het merendeel van de patiënten besproken. Tijdens het overleg worden:

• patiëntgegevens gepresenteerd 
• beeldvorming en pathologie beoordeeld 
• behandelopties besproken 
• afspraken gemaakt over het vervolgbeleid 

De uitkomst van het MDO wordt vastgelegd en teruggekoppeld, zodat alle betrokken zorgverleners beschikken over dezelfde informatie.

Zorg georganiseerd in netwerken

Naast samenwerking binnen het ziekenhuis speelt ook samenwerking tussen instellingen een steeds grotere rol. Oncologische zorg wordt in toenemende mate georganiseerd in regionale netwerken. Binnen deze netwerken werken zorgprofessionals en instellingen samen om:

• de kwaliteit van zorg te waarborgen 
• zorg toegankelijk te houden 
• expertise te bundelen 

Hierbij kan het voorkomen dat patiënten gedurende hun behandeltraject worden verwezen naar andere instellingen, afhankelijk van de benodigde expertise.

Wat betekent dit voor klinisch redeneren?

Voor zorgprofessionals betekent deze ontwikkeling dat klinisch redeneren niet los te zien is van samenwerking. Het vraagt om:

• inzicht in het volledige zorgproces 
• begrip van andere disciplines 
• actieve deelname aan gezamenlijke besluitvorming 

Klinisch redeneren in de oncologie is daarmee niet alleen een individueel proces, maar een gedeelde verantwoordelijkheid.

Samen tot de beste zorg

De behandeling van kanker vraagt om zorgvuldige afwegingen. Door kennis en expertise te bundelen in een multidisciplinair team ontstaat een completer beeld van de patiënt en de mogelijke behandelopties. Het multidisciplinair overleg vormt hierin de kern. Daar wordt klinisch redeneren zichtbaar als een gezamenlijk proces met als doel de best mogelijke zorg voor de patiënt.