Dappere daden

Voorwoord Elisa van der Ee

Inleiding

Ingrijpende gebeurtenissen

PTSS bij kinderen en jongeren

Traumabehandeling

Exposure

Effectief, maar weinig toegepast

Wanneer pak je dit boek erbij?

Dapperheid: van terughoudendheid naar vertrouwen

Deel 1 De theorie

1 Wat is exposuretherapie?

• Definitie en doelstelling
• Het werkingsmechanisme van exposuretherapie
• Vormen van exposuretherapie
• Vermijding, veiligheidsgedrag en de rol van responspreventie
• Het versterken van de leerervaring
• De duur van de sessies en de behandeling

2 Exposuretherapie: wanneer wel, wanneer niet?

• Exposuretherapie versus andere ptss-behandelingen
• Welk type ingrijpende gebeurtenis komt in aanmerking voor exposuretherapie?
• Complexe ptss
• Toepassing bij comorbide problematiek
• Contra-indicaties voor exposuretherapie

3 Het betrekken van ouders bij exposuretherapie

• De rol van ouders binnen de behandeling
• De rol van sociale steun

4 Samen in therapie: wat exposuretherapie vraagt van kind, ouders en therapeut

• Wat vraagt exposuretherapie?
• Wat levert exposuretherapie op?
• Wat vraagt exposuretherapie van de therapeut?

5 Diagnostiek en voorbereiding van de behandeling

• Zelfrapportagelijsten
• Klinisch interview
• Diagnostiek bij licht verstandelijke beperking
• Brede diagnostische afweging
• Casusconceptualisatie

6 Evaluatie en afronding van de therapie

• Tussentijdse evaluaties
• Terugvalpreventie
• Wanneer de therapie afronden?

7 Intensieve exposuretherapie

• Hoe ziet intensieve exposuretherapie eruit?
• Effectiviteit van intensieve exposuretherapie
• Voor wie is intensieve exposuretherapie passend?
• Therapeutrotatie

Deel 2 Exposuretherapiesessies: stap voor stap

8 De start van de behandeling (sessie 1)

• Klachtenschaal invullen
• Informatie over de behandeling geven
• Planning maken

9 Herinneringsgerichte exposure (sessie 2)

• Klachtenschaal invullen
• Thuisopdrachten bespreken
• Kiezen van de herinnering aan de ingrijpende gebeurtenis
• Herinneringsgerichte exposure: de voorbereiding
• Herinneringsgerichte exposure: imaginaire exposure
• Uitdaging: het uitspreken van de herinnering aan de ingrijpende gebeurtenis lukt niet
• Herinneringsgerichte exposure: exposure door tekenen
• Herinneringsgerichte exposure: nabespreking
• Exposure in vivo
• Afronding van de sessie

10 Extra aandacht voor thuisopdrachten en exposure in vivo (sessie 3)

• Klachtenschaal invullen
• Thuisopdrachten bespreken
• Uitdaging: de uitleg over de behandeling wordt onvoldoende begrepen
• Kiezen van de herinnering aan de ingrijpende gebeurtenis
• Herinneringsgerichte exposure
• Uitdaging: het kind of de jongere wil de ogen niet sluiten tijdens de imaginaire exposure
• Uitdaging: het kind of de jongere praat niet in de ik-vorm en/of de tegenwoordige tijd
• Exposure in vivo
• Uitdaging: het kiezen van de juiste exposure-in-vivo-oefeningen buiten de behandelkamer
• Herinneringsgerichte exposure in combinatie met triggers
• Uitdaging: materiaal verzamelen voor het inzetten van triggers binnen de herinneringsgerichte exposure
• Afronding van de sessie
• Uitdaging: het kind of de jongere voert de thuisopdrachten niet uit

11 Herhaling, verdieping en een adequaat angstniveau (sessie 4 tot en met 10)

• Klachtenschaal invullen
• Thuisopdrachten bespreken
• Kiezen van de herinnering aan de ingrijpende gebeurtenis
• Behandelplanning: wat te doen als alle situaties zijn doorlopen?
• Herinneringsgerichte exposure
• Exposure in vivo
• Herinneringsgerichte exposure in combinatie met triggers
• Het juiste angstniveau
• Uitdaging: de angst blijft te laag
• Uitdaging: de angst loopt te hoog op
• Uitdaging: de angst loopt elke keer te hoog op
• Uitdaging: een functioneel-neurologisch symptoom
• Oefenen in meerdere contexten
• Afronding van de sessie

12 Dapper delen (als onderdeel van sessie 4 tot en met 10)

• Voorbereiding voor de ouders
• Voorbereiding voor het kind of de jongere
• Uitdaging: het kind of de jongere wil niks delen
• Het gezamenlijke moment: dapper delen

13 Evalueren of afronden (sessie 11)

• Evalueren van de behandeling
• Wanneer de behandeling wordt afgerond
• Tot slot: van dappere daden naar duurzame verandering
• Bijlagen
• Bijlage 1 Klachtenschaal en overzichtsgrafiek
• Bijlage 2 Uitleg over exposuretherapie
• Bijlage 3 Formulier behandelplanning
• Bijlage 4 Vermijdings- en veiligheidslijst
• Bijlage 5 Formulier angstige verwachtingen
• Bijlage 6 Formulier angstniveau
• Bijlage 7 Dagboekformulier van mijn dappere daden
• Bijlage 8 Mijn dappere-dadenplan

Literatuur

Over de auteurs