Organisatiekracht

1. HET BELANG VAN ORGANISEREN

1.1 Organiseren zit in onze genen 10

1.2 Wat verstaan we onder een ‘organisatie’? 12

1.3 Van ‘organisatie’ naar ‘organiseren’ 13

1.4 De reden en totstandkoming van dit boek 14

1.5 Onze basis: theorie én praktijk 15

1.6 Leeswijzer 16

DEEL I HET RAAMWERK EN DE ONTWERPBENADERING

2. ORGANISATIEKRACHT: HET RAAMWERK 

2.1 Organisatiekracht 21

2.1.1 Richten 23

2.1.2 Inrichten 24

2.1.3 Verrichten 24

2.2 Doordacht ontwerpen: doelgericht én realistisch 25

2.2.1 Doelgericht ontwerpen: wat is nodig? 27

2.2.2 Realistisch ontwerpen: hoe en in welk tempo? 27

3. ORGANISATIEKRACHT: DE ONTWERPBENADERING

3.1 Doordacht ontwerpen als veranderproces: denken én doen 31

3.1.1 Veranderkundige inzichten voor het ontwerpproces 31

3.1.2 Ontwerpen en veranderen gaan hand in hand 34

3.2 De ontwerpbenadering: analyseren, ontwerpen en ontwikkelen 35

3.2.1 Fase 1: Analyseren 37

3.2.2 Fase 2: Ontwerpen 38

3.2.3 Fase 3: Ontwikkelen 38

DEEL II DE EERSTE ONTWERPFASE: ANALYSEREN

Inleiding op Analyseren 42

4. WAT JE ANALYSEERT 

4.1 Richten 43

4.1.1 Visie, missie en kernwaarden 43

4.1.2 Strategie 47

4.2 Inrichten 50

4.2.1 Proces 54

4.2.2 Structuur 57

4.2.3 Besturing 61

4.3 Verrichten 70

4.3.1 Gedrag en cultuur 70

4.3.2 Leiderschap 73

4.3.3 Presteren en leren 75

4.4 Overzicht van Organisatiekracht: elementen en definities 78

5. HOE JE ANALYSEERT

5.1 Hoe pak je de analysefase aan? 81

5.1.1 Bepaal de scope en aanpak 81

5.1.2 Voer de analyse uit 82

5.1.3 Bepaal de vervolgstappen en het niveau van interveniëren 83

5.2 Van analyse naar interventie 83

5.2.1 Wat is een interventie? 83

5.2.2 Hoe bepaal ik het juiste niveau van interveniëren? 84

5.2.3 Interveniëren op de richting en/of verrichting:

veelvoorkomende knelpunten 85

5.2.4 Interveniëren op de inrichting: veelvoorkomende knelpunten 87

DEEL III DE TWEEDE ONTWERPFASE: ONTWERPEN

Inleiding op Ontwerpen 94

6. DE ONTWERPAANPAK

6.1 De ontwerpstappen en bouwstenen 97

6.2 Bezint eer ge begint 99

6.3 Plan van aanpak: het ontwerpproces starten 100

6.3.1 Het doel en de bouwstenen van een plan van aanpak 100

6.3.2 Rolverdeling en betrokkenheid in de ontwerpaanpak 102

6.3.3 Besluitvorming en communicatie over het plan van aanpak 104

7. ORGANISATIEVISIE

7.1 Het doel en de bouwstenen van een organisatievisie 109

7.1.1 Een logische en aansprekende visie 111

7.1.2 Een organisatievisie balanceert ‘harde’ en ‘zachte’ aspecten 112

7.1.3 Een organisatievisie bevat een set heldere uitgangspunten of leidende principes 112

7.2 Effectief werken aan een organisatievisie 116

7.2.1 Participatief werken 116

7.2.2 Besluitvorming en medezeggenschap 118

7.2.3 Communicatie 118

7.2.4 Tot slot 119

8. HOOFDONTWERP

8.1 Het doel, de scope en bouwstenen van een hoofdontwerp 121

8.2 Kaders en uitgangspunten: waaraan moet het hoofdontwerp invulling geven en voldoen? 123

8.2.1 Strategische ontwikkelingen en kaders 123

8.2.2 Van organisatievisie en leidende principes naar ontwerpcriteria 123

8.3 Operationeel model: wat hebben we te organiseren? 126

8.3.1 Processen, middelen en functionaliteiten 126

8.3.2 Hoe werk je effectief aan het operationeel model? 127

8.4 Structuur en besturing in samenhang ontwerpen:

hoe structureren en besturen we de organisatie? 129

8.4.1 Het ontwerpen van de topstructuur en het besturingsmodel 131

8.4.2 Het ontwerpen van de operationele structuur en de werkwijze en sturing 135

8.5 Werken aan een integraal hoofdontwerp 145

8.5.1 Het startpunt en de aanpak bepalen 145

8.5.2 Succesfactoren voor de aanpak van het hoofdontwerp 145

8.5.3 Besluitvorming en medezeggenschap 149

8.5.4 Communicatie 151

8.5.5 Tot slot 152

9. DETAILONTWERP

9.1 De scope en bouwstenen van het detailontwerp 153

9.1.1 Scope van het detailontwerp 153

9.1.2 Bouwstenen van het detailontwerp 155

9.2 Opdracht en context 156

9.3 Kaders en uitgangspunten 157

9.4 Processen en activiteiten 158

9.5 Functies, rollen en formatie 159

9.6 Detailstructuur, werkwijze en sturing in samenhang ontwerpen 161

9.7 Werken aan het detailontwerp 166

9.7.1 Succesfactoren voor de aanpak van het detailontwerp 167

9.7.2 Besluitvorming en medezeggenschap 169

9.7.3 Communicatie 170

9.7.4 Tot slot 170

DEEL IV DE DERDE ONTWERPFASE: ONTWIKKELEN

Inleiding op Ontwikkelen 172

10. WERKEND KRIJGEN: VAN ONTWERP NAAR EFFECT

10.1 Wat is implementeren? 175

10.2 Hoe richt je de implementatie in? 177

10.2.1 Stap 1: Voorbereiding 179

10.2.2 Stap 2: De livegang 184

10.2.3 Stap 3: De opstart 189

11. WERKEND HOUDEN: REGELMATIG EVALUEREN EN SYSTEMATISCH BESTUREN 

11.1 Feedback en evalueren 194

11.2 Systematisch besturen en ‘in control’ blijven 195

CASES:  HET ORGANISATIEKRACHT-RAAMWERK EN DE ONTWERPBENADERING IN DE PRAKTIJK

Casus 1. De primaire processen van een ouderenzorginstelling anders organiseren Casus 2. De organisatie van een technisch bedrijf inrichten op waardestromen

Epiloog. De kracht van organiseren 213

Dankwoord 215

Bijlage 1. Geraadpleegde literatuur 216

Bijlage 2. Begrippenlijst 220

Bijlage 3. Over de auteurs 223