Regulatie onder druk

In de ggz wordt steeds vaker gesproken over regulatie en herstel als centrale processen in behandeling. Maar wat betekent regulatie eigenlijk in de klinische praktijk – en wat gebeurt er wanneer ontregeling aanhoudt ondanks behandeling?

In deze openingslezing schetst Roel Mocking een klinisch perspectief op stress, ontregeling en herstel. Vanuit zijn ervaring met intensievere behandelvormen bij stemmings- en dwangstoornissen bespreekt hij hoe aanhoudende ontregeling zich kan manifesteren, wanneer lichtere interventies onvoldoende effect hebben en hoe clinici afwegingen maken rond opschaling van behandeling. De lezing biedt een kader voor de rest van de dag: regulatie als belangrijk concept, maar ook als proces met duidelijke grenzen in de psychiatrische praktijk.

In dit korte intermezzo laat muziektherapeut José Kooijman de zaal ervaren hoe ritme en beweging kunnen bijdragen aan ontspanning, focus en regulatie. Deelnemers nemen deel aan eenvoudige luister-, klap- en body-percussieoefeningen, waarbij aandacht, tempo en afstemming centraal staan. Door samen ritmische patronen te creëren ervaren deelnemers hoe muziek en lichaamsritme kunnen helpen bij het reguleren van spanning en het versterken van groepscohesie. Na afloop volgt een korte toelichting op de onderliggende therapeutische principes en de toepassing binnen vaktherapie en de ggz.

Regulatie ontstaat niet alleen van binnenuit, maar ook in contact met anderen. In dit interactieve intermezzo laat Saskia Paulissen deelnemers ervaren hoe aandacht, houding en non-verbale communicatie bijdragen aan verbinding, vertrouwen en afstemming. Met humor, beweging en praktische oefeningen ontdekken deelnemers hoe kleine veranderingen in contact een groot effect kunnen hebben op veiligheid, samenwerking en welzijn. Een energieke onderbreking die het belang van menselijke verbinding voelbaar maakt. 

Regulatie ontstaat niet in een vacuüm. Het vermogen om spanning, emoties en stress te hanteren ontwikkelt zich vanaf de eerste levensjaren in interactie met belangrijke anderen. Traumatische ervaringen kunnen dit proces verstoren en hun invloed reikt vaak verder dan één levensfase of zelfs één generatie. In deze lezing laat Elisa van Ee zien hoe trauma en stress doorwerken in ontwikkeling, relaties en ouderschap. Aan de hand van onderzoek en klinische voorbeelden bespreekt zij hoe vroege ervaringen invloed hebben op emotieregulatie, gehechtheid en het vermogen om veiligheid te ervaren.

Ook wordt ingegaan op intergenerationele overdracht: hoe kunnen gevolgen van trauma doorwerken in volgende generaties, en welke factoren dragen juist bij aan herstel en veerkracht? De lezing biedt een ontwikkelingsgericht perspectief op regulatie en laat zien waarom herstel niet alleen plaatsvindt binnen het individu, maar ook in de context van relaties en systemen. Tot slot vertaalt Elisa van Ee deze inzichten naar de behandelpraktijk en bespreekt zij de implicaties voor diagnostiek, behandeling en langdurig herstel bij volwassenen.

In dit reflectieve intermezzo verkent antropoloog Wouter van Beek hoe emotieregulatie vorm krijgt in een Afrikaanse gemeenschap waar hij langdurig veldonderzoek heeft gedaan. In plaats van individuele technieken of therapeutische interventies staat daar vaak de sociale en rituele context centraal: zang, ritme, gezamenlijke activiteiten en gemeenschapsstructuren spelen een rol in het omgaan met spanning, conflict en emotionele ontregeling. Aan de hand van concrete voorbeelden laat Van Beek zien hoe regulatie in deze context wordt gedragen door de groep en ingebed is in dagelijkse praktijken. Het intermezzo biedt een antropologische spiegel: wat valt op wanneer we deze benaderingen vergelijken met onze sterk geïndividualiseerde ggz? En welke vragen roept dat op voor ons denken over regulatie en herstel?