Kennis delen als voorwaarde voor betere kinderoncologische zorg

Een vakgebied dat snel verandert 

De behandeling van kinderen met kanker vraagt om kennis van een breed en complex terrein: van diagnostiek en behandeling tot palliatieve zorg, pijnbehandeling, communicatie, complementaire zorg, revalidatie, onderzoek en kwaliteitsverbetering. Nieuwe ontwikkelingen, zoals moleculaire diagnostiek, geïndividualiseerde therapie, immunotherapie en celtherapie, veranderen de praktijk in hoog tempo. 

Die vooruitgang biedt kansen, maar stelt ook hoge eisen aan zorgprofessionals. Kennis moet niet alleen worden ontwikkeld, maar ook snel zijn weg vinden naar de praktijk. Dat vraagt om goede opleidingen, toegankelijke nascholing en platforms waar professionals kennis kunnen uitwisselen. 

Binnen de kinderoncologie zijn opleiden en trainen daarom geen randvoorwaarden, maar een essentieel onderdeel van kwalitatief goede zorg. Alleen wanneer professionals bevoegd en bekwaam blijven, kunnen kinderen met kanker profiteren van de nieuwste inzichten en behandelmogelijkheden. 

Kennisdeling in multidisciplinaire teams 

Kinderoncologische zorg wordt steeds meer geleverd door multidisciplinaire teams van onder meer medisch specialisten, verpleegkundigen, paramedici, revalidatiespecialisten en psychologen. Al deze professionals dragen vanuit hun eigen expertise bij aan de zorg voor kind en gezin. 

Dat vraagt om meer dan individuele deskundigheid. Professionals moeten elkaars taal begrijpen, weten wanneer zij elkaar nodig hebben en beschikken over gedeelde kennis van protocollen, behandelingen en mogelijke complicaties. Kennisdeling helpt om die samenwerking te versterken. 

Ook in shared-carecentra is actuele kennis van groot belang. Kinderen en ouders hebben tijdens en na de behandeling regelmatig behoefte aan ondersteuning dicht bij huis. Zorgprofessionals in de regio spelen daarbij een belangrijke rol, bijvoorbeeld op het gebied van fysiotherapie, voeding, psychosociale zorg, logopedie, ergotherapie en revalidatie. Om die zorg goed te kunnen bieden, moeten zij toegang hebben tot betrouwbare en actuele kinderoncologische expertise. 

Voorbeelden uit de praktijk 

Een voorbeeld van georganiseerde kennisdeling is het Leerportaal van het Prinses Máxima Centrum voor kinderoncologie. Deze online leeromgeving ondersteunt zorgprofessionals bij het bevoegd en bekwaam blijven. Het platform biedt onderwijscontent, registreert certificaten en geeft inzicht in bekwaamheden en eventuele opleidingshiaten. 

Ook KinderOncoNet laat zien hoe kennisdeling kan bijdragen aan betere zorg. Dit landelijke multidisciplinaire zorgnetwerk is bedoeld om professionals, kinderen, ouders/verzorgers en survivors met elkaar te verbinden. Het doel is dat kennis en expertise op het juiste moment dicht bij huis beschikbaar zijn. Via onder meer een kennisplatform, e-learnings en toegang tot relevante content worden lokale zorgprofessionals ondersteund bij de zorg voor kinderen met kanker en hun gezinnen. 

Daarnaast zijn er verschillende landelijke en internationale scholingsinitiatieven. De Summer Course in Pediatric Oncology richt zich op medische en verpleegkundige studenten en studenten die een paramedische opleiding volgen. Zij leren meer over state-of-the-art behandeling, biomedische innovaties en patiëntgerichte zorg voor kinderen met kanker. De Master Course Pediatric Oncology biedt kinderoncologen en fellows kinderoncologie een verdiepend internationaal curriculum, met aandacht voor medische kennis, casuïstiek, tumorboards en professionele vaardigheden zoals communicatie, kwaliteitsverbetering en moreel beraad. 

Internationale kennisdeling 

Kennis delen stopt niet bij landsgrenzen. Juist omdat kinderkanker zeldzaam is, is internationale samenwerking van groot belang. Wereldwijd bestaan er daarom verschillende initiatieven die scholing, online leeromgevingen en netwerken aanbieden aan zorgprofessionals. 

Voorbeelden daarvan zijn St. Jude Global, dat via de St. Jude Global Academy opleidingen en trainingen aanbiedt, en de International Society of Paediatric Oncology (SIOP), die onderwijsmateriaal, webinars en congresopnames beschikbaar maakt via het SIOP Knowledge Centre. Ook regionale trainingen, bijvoorbeeld voor zorgprofessionals in lage- en middeninkomenslanden, spelen een belangrijke rol. Zij helpen om lokale teams te versterken en kennis toepasbaar te maken binnen de context waarin professionals werken. 

Daarmee draagt internationale kennisdeling bij aan hetzelfde doel als landelijke scholing en netwerkvorming: actuele expertise sneller en breder beschikbaar maken voor professionals die betrokken zijn bij kinderen met kanker. 

Kennis als motor voor betere zorg 

Kennisdeling is geen losstaand onderdeel van kinderoncologische zorg. Het is verweven met alles wat nodig is om de zorg te verbeteren: opleiding, samenwerking, netwerkvorming, kwaliteitsverbetering en innovatie. Nieuwe ontwikkelingen hebben pas impact wanneer ze terechtkomen bij de professionals die er in de dagelijkse praktijk mee werken. 

Daarom is het belangrijk dat opleidingscurricula en nascholingsaanbod voortdurend worden aangepast aan de stand van de wetenschap. Ontwikkelingen zoals next generation sequencing en celtherapie moeten tijdig worden verwerkt in scholing en training. Open-accessforums, online leeromgevingen en internationale netwerken maken het mogelijk om kennis sneller en breder te verspreiden. 

Uiteindelijk draait kennisdeling om hetzelfde doel als de kinderoncologische zorg zelf: kinderen met kanker de best mogelijke behandeling en begeleiding bieden. Niet alleen gericht op genezing, maar ook op kwaliteit van leven tijdens en na de behandeling. 

Over het boek 

De tweede, geheel herziene druk van Leerboek kinderoncologie brengt actuele kennis samen over diagnostiek, behandeling, kwaliteit van leven en wetenschappelijk onderzoek binnen de kinderoncologie. 

De redactie van Leerboek kinderoncologie, onder leiding van prof.dr. Gertjan Kaspers, bracht bijdragen samen van meer dan 100 auteurs uit Nederland en België, ieder vanuit hun eigen expertise. Het boek is bedoeld voor professionals die betrokken zijn bij kinderen met kanker, waaronder kinderoncologen, kinderartsen, artsen in opleiding, verpleegkundigen, paramedici, psychosociale zorgverleners en medisch specialisten. Ook voor onderzoekers en andere professionals die zich willen verdiepen in kinderoncologie biedt het boek een breed en toegankelijk overzicht.