Literatuur en film in het vreemdetalenonderwijs
Literatuur en film: betekenisvolle taalvaardigheid vanaf de onderbouw
Literatuur kan de taalverwerving in het vreemdetalenonderwijs op veel manieren ondersteunen. Met literatuur en film geef je het oefenen van taalvaardigheden inhoud en koppel je taal aan communicatieve situaties: taal is meer dan woorden en grammatica. Literatuur en film in het vreemdetalenonderwijs laat met veel praktische voorbeelden zien hoe je literatuur en andere fictievormen al vanaf de onderbouw effectief inzet in het voortgezet en secundair onderwijs.
Inhoud en didactische aanpak
De hoofdstukken bespreken visies op literatuuronderwijs en laten zien hoe je tekstkeuze laat aansluiten bij de literaire ontwikkeling van leerlingen. Vervolgens maak je de stap naar de lespraktijk: je koppelt taalvaardigheidsdoelen aan literatuur, werkt met interculturele benaderingen en benut film als fictievorm binnen het fictieonderwijs. Tot slot krijg je handvatten om literatuurgeschiedenis en het begrippenapparaat passend in te bedden in het vreemdetalenonderwijs. Alles wordt geïllustreerd met praktische voorbeelden.
Online leeromgeving
Bij het boek hoort een website met een schema voor het opzetten van je lessenserie, aspecten van didactische en letterkundige analyses, niveaubepaling voor literair lezen, een competentiemodel voor filmgebruik en een voorbeeld van een boektoets.
Voor wie
Literatuur en film in het vreemdetalenonderwijs helpt (aankomende) leraren vreemde talen om rijke, afwisselende, uitdagende lessen mét de inzet van literatuur en film te ontwerpen.
5 onderbelichte werkvormen voor de integratie van literatuur en taalvaardigheid
Vijf onderbelichte werkvormen laten zien hoe je literatuur inzet als rijk taalaanbod voor meer taalproductie en reflectie. Van songteksten tot vlogs: korte ideeën die de vaardighedenles minder voorspelbaar maken.
Inleiding
Leeswijzer
Online studiemateriaal
1 Visies op het onderwijzen van literatuur en fictie
1.1 Inleiding
1.2 Doelen van literatuuronderwijs in het vto
1.3 Inzichten over lezen, lezers en literariteit
1.4 Leerinhoudkeuze: enkele benaderingen van literatuur
1.5 Leerinhoudordening: enkele bouwstenen
1.6 Leeractiviteiten
1.7 Evaluatie en toetsing
1.8 Ter reflectie
2 Werken aan literaire ontwikkeling
2.1 Inleiding
2.2 Doelen van literaire ontwikkeling
2.3 Leerinhoudkeuze: wat laten we leerlingen lezen?
2.4 Leerinhoudordening: hoe laten we leerlingen lezen?
2.5 Leeractiviteiten: hoe oefenen de leerlingen?
2.6 Evaluatie en toetsing
2.7 Ter reflectie
3 Integratie van literatuur en taalvaardigheid
3.1 Inleiding
3.2 Uitgangspunten van een taalgerichte benadering van literatuuronderwijs
3.3 Leesvaardigheid en literatuur
3.4 Luistervaardigheid en literatuur
3.5 Spreek- en gespreksvaardigheid en literatuur
3.6 Schrijfvaardigheid en literatuur
3.7 Evaluatie en toetsing
3.8 Ter reflectie
4 Interculturele benaderingen met literatuur
4.1 Inleiding
4.2 Doelen van een interculturele benadering
4.3 Leerinhoudkeuze: onderdelen van interculturele lessen
4.4 Leerinhoudordening: zwaartepuntbepaling van interculturele lessen
4.5 Leeractiviteiten: manieren om interculturele lessen te geven
4.6 Evaluatie en toetsing
4.7 Ter reflectie
5 Literaire vorming en film
5.1 Inleiding
5.2 Doelen van film vanuit literatuurdidactisch perspectief
5.3 Leerinhoudkeuze: bouwstenen van een leerlijn film
5.4 Leerinhoudordening: hoe laten we leerlingen kijken?
5.5 Leeractiviteiten: manieren om filmdidactisch te werken
5.6 Evaluatie en toetsing
5.7 Ter reflectie
6 Literatuurgeschiedenis in het vreemdetalenonderwijs
6.1 Inleiding
6.2 Doelen van literatuurgeschiedenis in de les
6.3 Leerinhoudkeuze: opties benutten
6.4 Leerinhoudordening: het inrichten van een curriculum
6.5 Leeractiviteiten: hoe kun je literatuurgeschiedenis aanbieden?
6.6 Evaluatie en toetsing
6.7 Ter reflectie
7 Werken met literaire terminologie
7.1 Inleiding
7.2 Doelen met het begrippenapparaat
7.3 Leerinhoudkeuze: gericht op toepassing
7.4 Leerinhoudordening: afstemming en fictiegebruik
7.5 Leeractiviteiten: hoe kun je begrippen aanbieden?
7.6 Evaluatie en toetsing
7.7 Ter reflectie
Literaire terminologie
Bibliografie
Over de auteur
Extra voor studenten:
Bij deze uitgave is additioneel studiemateriaal beschikbaar voor studenten. Deze kun je benaderen via de url in het boek www.coutinho.nl/literatuurenfilmvto
'Hoe komt het toch dat leerlingen bij het woord literatuur vaak zo negatief reageren? Is het de puberteit of doen docenten iets verkeerd? Het boek van Ewout van der Knaap blijkt uitkomst te bieden voor wie het enthousiasme van leerlingen wil vergroten. Dit gedegen werk biedt een mooie basis om als sectie moderne vreemde talen na te denken over het opstellen of herzien van het curriculum, van de eerste klas tot het eindexamen. Dankzij dit heldere, overzichtelijke boek wordt het eenvoudig om literatuur en film effectief in te zetten bij moderne vreemde talen.' Tijdschrift Didactief, december 2019
‘een bruikbaar en welkom handboek geschreven voor docenten moderne vreemde talen’, ‘een didactisch instrumentarium dat nuttig is voor docenten in alle stadia van hun carrière’ Levende Talen Magazine, 3/2020
‘Goed geschreven. Het is een boek dat zeker moet worden opgenomen in de verplichte ‘canon’ van de lerarenopleiding!!’ docent Hogeschool Inholland, 4 juni 2019
'In deze publicatie legt Ewout van der Knaap ons op een didactisch sterk onderbouwde manier uit hoe literatuur en film in het onderwijs de taalverwerving van vreemde talen kunnen bevorderen en ondersteunen. Na een korte theoretische visie op het onderwijzen van literatuur en fictie biedt hij ons tal van werkvormen en leeractiviteiten aan. Hij doet dit met vele voorbeelden en ondersteunende schema's. Hierbij verwijst hij steeds naar zeer recente wetenschappelijke literatuur over de materie. Moeilijke woorden en vakwoordenschat legt hij op een eenvoudige manier uit. Dit boek is dan ook erg geschikt als handboek voor de lerarenopleiding, maar kan ook perfect gebruikt worden voor zelfstudie. Ieder hoofdstuk eindigt met een deeltje 'ter reflectie', waarbij de lezer een aantal vragen krijgt om te testen of hij de aangeboden leerstof beheerst. Ook verwijzingen naar het online studiemateriaal ontbreken niet. Het boek wordt besloten met een degelijke literatuurlijst en met een handige trefwoordenlijst. Een aanrader; in de wereld van ICT en talenonderwijs is dit boek een unicum.' NBD Biblion, 10 juli 2019
‘Buitengewoon nuttig boek met concrete aanknopingspunten om literatuurlessen te ontwerpen, qua leerdoelen en qua vorm. Zowel docenten-in-opleiding als ervaren docenten kunnen met dit boek hun voordeel doen. Er is veel onderzoek aan de publicatie van dit recent verschenen boek vooraf gegaan. Het boek helpt ook voor de toepassing van differentiatie. […] Het boek legt ook de verbinding tussen het behandelen van literatuur en de inzet van films. Deze nieuwe publicatie wil ik van harte aanbevelen aan docenten en lerarenopleiders MVT. Op de lerarenopleiding is het een nuttig ondersteunend boek, dat aanknopingspunten naar opleidingstheorie biedt.’ docent Hogeschool van Amsterdam en docent SG Huizermaat, 8 juli 2019
'Wat een rijkdom! Literatuur en film in het vreemdetalenonderwijs is in drie opzichten méér dan een handboek voor het mvt-literatuuronderwijs: (1) de vier vreemde talen komen alle in tal van voorbeelden aanbod, maar voor Nederlands valt er ook veel te halen; (2) film krijgt als fictievorm een belangrijke plaats in het boek en (3) literatuur wordt waar mogelijk verbonden met taalvaardigheid. […] De hoofdstukken zitten in een overzichtelijk didactisch gelid zodat het boek niet bezwijkt onder overladenheid, theorie en praktijk in evenwicht blijven en de stof dankzij de verschillende didactische ingangen behapbaar is.
Docenten die met dit boek worden opgeleid of nageschoold in literatuuronderwijs kunnen hun leerlingen bewust geletterd maken.'
(Literatuurdidacticus, Universiteit Utrecht)
