Vrijmoedig veranderen
Van tegenspraak naar openhartig spreken
Verwacht geen zonneschijn en confetti, maar eerlijkheid, twijfel en moed. Veranderen is spannend, zeker wanneer de druk toeneemt, belangen botsen, onzekerheid groeit en vrijheden betwist worden. Op zulke momenten ligt het voor de hand om sneller te beslissen, strakker te sturen en kritische stemmen te dempen. Juist dan vraagt het moed om ongemak te verdragen en het gesprek over wat werkelijk op het spel staat niet uit de weg te gaan. Vrijmoedig veranderen verkent wat het betekent om vrijmoedig te kijken, te spreken en te handelen te midden van druk en gedoe.
Het laat zien hoe juist lastige momenten een bron van vernieuwing kunnen zijn. Met aansprekende concepten en herkenbare verhalen maakt Marloes van der Werf concreet hoe verandering eruitziet als vrijmoedigheid de grondhouding is. Ze maakt helder wat het van veranderaars, adviseurs én opdrachtgevers vraagt om, juist wanneer het schuurt, te overwegen, te ontdekken en te ondervinden, en zet aan tot het kritisch bevragen van eigen aannames en handelingsrepertoire.
Vrijmoedig veranderen is een uitnodiging om de spanning en complexiteit van verandering niet te vermijden, maar vrijmoedig onder ogen te zien.
‘Marloes verstaat de kunst professionele twijfel toe te laten in haar eigen denken en handelen. Dat is moedig en uitnodigend, want alleen als we twijfel durven toestaan kunnen we ons ontwikkelen tot een waarachtige veranderprofessional. In Vrijmoedig veranderen laat zij zien hoe vrijmoedigheid als grondhouding veranderprocessen verdiept in plaats van verstoort en nodigt zij ons uit lastige momenten te zien als bron van vernieuwing om samen de dans van verandering aan te gaan.’ – Jaap Boonstra
Voorwoord 9
Verzet proberen voor te zijn 13
1. Vrijmoedig veranderen verkiezen 21
1.1 Vrijmoedig veranderen 21
1.2 Veranderaar 25
1.3 Vrijmoedige anderen 27
2. Vrij spreken is niet zomaar alles zeggen 33
2.1 Vrijmoedigheid 34
2.2 Vrij spreken 35
2.3 Moedig handelen 37
2.4 Waar het mee samenhangt 39
2.5 Wat vrijmoedigheid niet is 40
2.6 Vrijmoedigheid is geen verzet 44
2.7 Zoals het hier bedoeld is 45
3. Niet werken vanuit of geloven in schaarste 47
3.1 Wat zit vrijmoedigheid in de weg? 48
3.2 Heb je een keuze? 49
3.3 Wil je (wel) een keuze? 49
3.4 Krijg je de keuze? 53
3.5 Belangen 56
3.6 Vrijheid 56
3.7 Wat als je er niet voor kiest 57
3.8 Kies je ervoor of niet? 58
Wat zou helpen? 59
Wat helpt de ander? 62
4. Gaat het om wat jij wilt geven of om wat de ander nodig heeft? 69
4.1 Vrijmoedig handelen 70
4.2 Aandacht 72
4.3 Luisteren 78
4.4 Vragen 86
4.5 Spreken 90
4.6 Samenspel 92
Wat zou helpen? 94
Wat helpt de ander? 95
5. Kijken om te begrijpen, of om er iets van te vinden 97
5.1 Ontdekken 99
5.2 Zien, kijken en waarnemen 100
5.3 Ordenen 103
5.4 Onbevangenheid en ordenen 104
5.5 Duiden 106
5.6 Positie en plek 108
5.7 Adviseren 113
5.8 Overmoedig 117
Wat zou helpen? 118
Wat helpt de ander? 121
6. Weloverwogen en onderbouwd klinkt niet echt vrijmoedig 125
6.1 Overwegen 127
6.2 Visie op veranderen 130
6.3 Twijfel 132
6.4 Bescheidenheid 135
6.5 Distantie 136
6.6 Ongemak 138
6.7 Heroverwegen 146
Wat zou helpen? 150
Wat helpt de ander? 151
7. Er zit niks anders op dan op je woorden te zitten 155
7.1 Ondervinden 156
7.2 Bescheidenheid 158
7.3 Wederkerigheid 161
7.4 Hercontracteren 163
7.5 Op je handen woorden zitten 165
7.6 Interveniëren 167
7.7 Stoppen of ga verder naar start 170
Wat zou helpen? 171
Wat helpt de ander? 174
8. Je herkent wat je kent 177
Literatuurlijst 187
Noten 191
