Vergeten plekken, vergeten mensen
Een atlas van het Nederlands slavernijverleden
De volledige omvang van het Nederlandse slavernijverleden in beeld
Wat we denken te weten over het Nederlands slavernijverleden, is slechts een fractie van het volledige verhaal. Achter het bekende narratief van de trans-Atlantische mensenhandel gaat een wereldwijde geschiedenis schuil van ontvoering, uitbuiting en vergeten levens. Die geschiedenis strekt zich uit van Afrika tot Azië en Amerika, van 1595 tot in de twintigste eeuw.
Reis langs onbekende gebieden
In Vergeten plekken, vergeten mensen brengt journalist Leendert van der Valk de werkelijke omvang van dit verleden in kaart. Hij voert je langs onbekende gebieden waar Nederlanders mensen tot slaaf maakten en geeft een stem aan hen die eeuwenlang buiten beeld bleven: een Molukse jongen in Japan, inheemse kinderen op Aruba, een Indiase moslima in Zuid-Afrika. Zij zijn onze gidsen in een reis door de vergeten hoofdstukken van de Nederlandse slavernijgeschiedenis.
Vergeten plekken, vergeten mensen is een indringende zoektocht naar wat eeuwenlang verborgen was en legt de blinde vlekken van ons nationale geheugen bloot.
Leendert van der Valk schrijft onder meer voor NRC en De Groene Amsterdammer en is docent journalistiek aan de UvA. Hij richt zich op verhalende journalistiek, doet historisch onderzoek naar het koloniale verleden en is muziekjournalist. Zijn boeken Duivelsmuziek en Voudou werden genomineerd voor de Bob den Uylprijs.
Leendert van der Valk te gast in De Historische BoekenCast
Leendert van der Valk in De Groene-podcast over het slavernijverleden en zijn boek
Inhoud
0. De Atlantische Oceaan · 1595 9
De eerste slaafgemaakten
1. Nederland · 2024 13
We missen miljoenen mensen
DEEL I · DE AMERIKA’S 35
2. New York / Lenapehoking · 1694 37
Jack ontsnapt naar Libertalia
3. Maagdeneilanden / Ay Ay & Utuana · 1780 47
De Ongelukkige zingt een lied
4. De Bovenwindse Eilanden
a. Sint Maarten / Sulauiga · 1848 55
26 mensen rennen naar de vrijheid
b. Saba / Amonhana · 1656 59
Veertien Sabanen stappen naar de rechter
c. Sint Eustatius / Aloi · 1719 63
Slavensmokkelaars zijn de baas op de Gouden Rots
5. Tobago / Urupaina · 1677 69
De verdwenen oorlogsbuit van Jacob Binckes
6 Aruba / Oruba · 1827 77
Simon en Rosa komen van de Wilde Kust
7. Bonaire / Bonay · 1835 85
Bentura verkiest de kunuku boven de zoutvlakte
8. Curaçao / Korsou · 1843 91
Jeannet verdwijnt in de mazen van de wet
Interview met Dwaine Perry 96
Interview met André Mosis 98
9. Guyana
a. Essequibo / Dishikibo · 1758 101
Nederlanders handelen in inheemse slaafgemaakten
b. Berbice / Beribishi · 1763 111
Hercules draait de rollen om
c. Demerara / Dumaruni · 1834 119
Herman ontvangt Brits geld voor een opstandige plantage
10. Suriname · 1789 127
Betje vecht voor de vrijheid van haar kinderen
11. Brazilië / Pindorama · 1645 141
Lucrecia vindt haar vrijheid in de legendarische
junglestad Palmares
DEEL II · AFRIKA 149
12. Langs de West-Afrikaanse kust · 1789 151
Geboren op een slavenschip
13. Ghana / Asante · 1746 159
Hoe Cobena Manson als vrij man terugkeerde naar Elmina
14. Nigeria / Koninkrijk Bornu · 1720 169
Ukawsaw Gronniosaw schrijft het eerste slave narrative
Interview met Hank van Bosstraten 176
Interview met Carine Zaayman 178
15. Afrikaanse eilanden: Sao Tomé & Principe, Arguin en
Gorée · 1644 181
Pieter uit Sao Tomé wordt grondbezitter op Manhattan
16. Angola / Ndongo · 1648 189
Koningin Nzinga betaalt haar bondgenoot in mensen
17. Zuid-Afrika / IIHui !Gaeb · 1656 201
Catharina ontsnapt aan haar doodvonnis en wordt stammoeder
van een kleurrijke gemeenschap
18. Mozambique · 1789 209
Na een crime passionnel moet Matthijs uit Mozambique
naar Robbeneiland
19. Madagaskar / Madagasikara · 1595 215
Lourens en Madagascar, de eerste Afrikanen die door
Nederlanders tot slaaf zijn gemaakt, worden zeehelden
20. Mauritius / Dina Arobi · 1706 229
Piet van Balij laat een zieltogende kolonie beven van angst
DEEL III · AZIË 239
21. Sri Lanka / Saylan · 1755 241
Een Sri Lankaan bevrijdt Floris van zijn ketens
22. India / Bharat · 1622 247
Overleven op rauwe rijst
23. Bangladesh en Myanmar / Bangal en Araccan · 1644 255
Matroos Adriaan komt slaven halen maar wordt tot slaaf gemaakt
Interview met Nira Wickramasinghe 262
Interview met Jessica Apon 264
Interview met Julia Jouwe 266
24. Maleisië / Tanah Melayu · 1811 269
In Malakka wordt slavernij twee keer afgeschaft
25. Indonesië / Nusantara
a. Batavia / Jayakarta · 1706 275
De ene vrouw is de andere niet
b. Molukken / Maluku · 1616 285
De voc oefent in genocide op Pulau Ay
c. Soemba · 2022 295
Witta ontsnapt aan Mr. Lucky
26. Papoea · ca. 1890 305
Nossensi komt vrij in ruil voor het christendom
27. Taiwan & Lamey / Tayouan & Liúqiú · 1633 313
Maria overleeft genocide, drie huwelijken en 22
jaar gevangenschap
28. China / Zhōngguó · 1623 321
Schipper Bontekoe rooft Chinezen
29. Japan / Yamato · 1782 327
Sjako mag ‘naar dit rijk nooit wederom varen’
30. Nederland · 2025 335
Wie we missen
Overzichtspagina’s 350
Dank en verantwoording 414
Noten 416
Bronnen 440
In de media
‘De omvang van ontvoering, uitbuiting, en ontmenselijking tekent journalist Leendert van der Valk op in Vergeten plekken, vergeten mensen, een ‘‘verhalenatlas’’ met lotgevallen van slaafgemaakten en onze praktijken in de Amerika’s, Afrika n Azië plus interviews. Verplicht leesboek en naslagwerk.’ – VPRO Gids
Voorpublicatie in De Groene Amsterdammer: ‘Christenslavin onder de slaaffjens’
Interview in NRC: De Nederlandse betrokkenheid bij slavernij ‘duurde veel langer en betrof veel meer mensen dan gedacht’
Interview in Het Parool: Geen 600.000, maar 6 miljoen: de Nederlandse slavernij was veel groter dan tot nu toe aangenomen
Interview in OVT: Een diepere duik in het slavernijverleden
Fragment op Historiek: Al tijdens de Eerste Schipvaart maakten Nederlanders Afrikanen tot slaaf (1595)
‘Het heet Een atlas van het Nederlands slavernijverleden, maar eerlijk gezegd is het veel meer dan dat.’ – Manon van der Heijden in de Historische Boekencast
_w173_h400.png)
Mensen die hun vrijheid zochten, die nieuwe verbanden smeedden, liefhadden ondanks alles. Door deze atlas leren we ze kennen en worden ze bevrijd uit de droge letters van archieven en contracten. Bladzijde na bladzijde steekt iemand z’n hand naar je uit, zie je de contouren van een leven.