Schaduwen van de Oranjezon

Oranje-verering

Hoe werkte de koloniale verering van Oranje door in het dagelijks leven van mensen in Indonesië, Suriname en de Caribische eilanden? Waarom werden Oranjefeesten en koninklijke bezoeken uitbundig gevierd in de koloniën, en waarom riepen zij tegelijk weerstand, spot en protest op? Schaduwen van de Oranjezon onderzoekt de invloed en doorwerkingen van het Huis Oranje-Nassau in de voormalige koloniën én in Nederland zelf. Niet de vorsten staan hier centraal, maar de mensen die leefden onder de macht van Oranje: van schoolkinderen, militairen en doorsnee inwoners tot activisten, kunstenaars en antikoloniale denkers.

Kweken van loyaliteit

Het koningshuis gold in de koloniën lang als bindmiddel van het Nederlandse imperium. Portretten van de koningin hingen in klaslokalen, Oranjefeesten, koninklijke beeldvorming en het onderwijs moesten loyaliteit kweken en koninklijke bezoeken werden zorgvuldig geregisseerde momenten van imperiale eenheid. Maar achter die façade gingen ook uitsluiting, ongelijkheid en verzet schuil. Voor kritische mensen in de koloniën belichaamde Oranje niet verbondenheid, maar juist koloniale overheersing.

De hoofdstukken van Schaduwen van de Oranjezon, zijn geschreven door vooraanstaande en aanstormende auteurs met diverse disciplines en ervaringen. Ze stellen het perspectief van mensen uit Indonesië, Suriname en de Caribische eilanden en uit de postkoloniale diaspora in Nederland centraal. Hun bijdragen variëren van wetenschappelijke analyses en interviews tot persoonlijke verhalen en poëzie. Daarmee biedt dit boek een meerstemmig en vernieuwend beeld van een geschiedenis die tot nu toe vooral vanuit een eurocentrisch perspectief werd geschreven. Ook laat het zien hoe die betwiste erfenis tot op de dag van vandaag doorwerkt in bijvoorbeeld publieke herdenkingen, politieke discussies en debatten over excuses en herstel van het onrecht van kolonialisme en slavernij. De koloniale geschiedenis van Oranje eindigde niet met de dekolonisatie, maar werkt nog altijd door in het collectieve geheugen van Nederland, de Caribische eilanden, Indonesië en Suriname.

Esther Captain is bijzonder hoogleraar aan de Universiteit Utrecht en senior onderzoeker bij het Koninklijk Nederlands Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) in Leiden. Guno Jones is hoogleraar op de Anton de Kom-leerstoel van de Vrije Universiteit Amsterdam.