Ecce homo

Het document van een ontsnappingsstrategie

Ecce homo is geen autobiografie, hooguit een parodie daarop. Het is zelfs geen levensbeschrijving, laat staan een egodocument. Nietzsche wilde zichzelf niet verkopen, noch wilde hij de ijdelheid van zijn kleine ego strelen. Op de eerste plaats is Ecce homo het document van een ontsnappingsstrategie, een poging om te ontkomen aan een imago, aan stigmatisering.

In Ecce homo probeert Nietzsche zichzelf te overtuigen van de onweerlegbaarheid van zijn denken. Hij doet een uiterste poging het westerse wereldbeeld te ontdoen van het cartesiaanse dualisme van lichaam en geest. In de plaats hiervan propageert hij een belichaamd denken, een op zintuiglijke empirie gegrondveste werkelijkheidswaarneming.

Daarnaast is Ecce homo een poging juist zo dicht mogelijk bij zichzelf te komen of te blijven. In zijn ‘casuïstiek van de zelfzucht’ draait het om scrupuleuze aandacht voor allerlei zaken die traditioneel werden beschouwd als irrelevant voor de hoogdravende filosofie van ‘hogere werelden’: ‘voeding, locatie, klimaat, ontspanning’.

Viering van het zelf

Ecce homo is een viering van het zelf dat in het lichaam zetelt en een veelheid van affecten en drijfveren, intensiteiten en smaakvoorkeuren in zich verzamelt en organiseert. Dat maakt het boek tot een onvervangbare ervaring, een van de meest schitterende literaire parels in de nog jonge geschiedenis van het belichaamde denken.

Friedrich Nietzsche (1844–1900) is een van de grootste en invloedrijkste denkers aller tijden. Anderhalve eeuw geleden kwam hij tot een diagnose van de Europese samenleving en cultuur die altijd actueel is gebleven. De dood van God, de herijking van alle waarden, amor fati, de eeuwige terugkeer van het gelijke en de wil tot macht – de grote ideeën van Nietzsche zijn niet weg te denken uit onze cultuur en ons denken. Peter Claessens is classicus en filosoof, auteur en vertaler. Hij schreef uitgebreid over de filosofie en receptie van Friedrich Nietzsche, naast tal van publicaties over kunst, literatuur en muziek. Hij vertaalde eerder brieven van Nietzsche en verzorgde de vertaling van Marx, Wagner, Nietzsche. Het tijdperk van de revoluties van Herfried Münkler.