Nabuurschap onder druk
Nederland en Duitsland in een turbulente wereld
Nederland en Duitsland: een relatie onder druk
De relatie van Duitsland en Nederland staat steeds meer onder druk. De onderlinge betrekkingen hebben de afgelopen jaren geleden onder de slecht functionerende kabinetten in beide landen. De vanzelfsprekendheid die onder Angela Merkel en Mark Rutte de toon zette, is verdwenen.
Met de komst van nieuwe regeringsleiders dienen zich echter ook nieuwe kansen aan. De buurlanden beseffen dat de geopolitieke uitdagingen meer dan ooit vragen om eensgezindheid en intensieve samenwerking.
In dit vervolg op het in 2014 verschenen overzichtswerk Nieuw nabuurschap houden de auteurs de relatie tussen beide landen opnieuw tegen het licht. Aan de hand van actuele ontwikkelingen, politieke inzichten en inspirerende voorbeelden uit de grensregio laten ze zien waarom een hecht Nederlands-Duits partnerschap essentieel blijft voor de toekomst van Europa.
Jacco Pekelder is historicus en hoogleraar-directeur van het Zentrum für Niederlande-Studien van de Universiteit Münster. Marja Verburg is historicus en verbonden aan het Duitsland Instituut bij de Universiteit van Amsterdam. Michiel Mulder is historicus met masters in Internationale Betrekkingen en Journalistiek.
Inhoudsopgave Nabuurschap onder druk
Inleiding 9
So close, yet so far away 9
Nieuw normaal? 11
Structurele factoren 14
Nederland en Duitsland in een turbulente wereld 18
1. Crisis en campagne 21
Duitsland door Nederlandse ogen 21
De Clingendael-crisis 24
Nader beeldvormingsonderzoek 28
Herijking buitenlands beleid 30
Vernieuwde aandacht voor Duitsland 34
2. Hoog bezoek 37
Reisplanning 37
Helmut Kohl in Nederland 38
‘Leer Duitsland kennen’ 42
Nieuwe lichtheid 45
3. Nieuwe netwerken 49
Nederlands-Duitse Conferenties 49
Een ander effect dan verwacht 51
Nieuwe vormen na de ndc’s 54
Journalistenstipendium 56
Regeringsconsultaties 59
4. Onderwijs over land en taal 63
Begin bij geschiedenis 63
Nieuwe initiatieven in het hoger onderwijs 64
Impulsen in nrw 67
Duitslandprogramma Hoger Onderwijs 69
Duitse taalachterstand 72
Oorzaken en gevolgen 75
Acties en vernieuwing 78
Nederlands en Neerlandistiek in Duitsland 82
5. Omslagen in de beeldvorming 85
Een nieuwe eeuw, een nieuw Duitslandbeeld 85
Duitse lichtvoetigheid 86
Nederland door Duitse ogen 90
Populisme en polarisatie 95
Euroscepsis 101
Van betekenisvolle ander naar een van ons 104
6. Partnerschappen en contacten 109
Veelvormige verstrengeling 109
Handelsverkeer 110
Omslag in de handelsbalans? 114
Koninklijke handelsreizigers 117
Investeringspartners 121
Landbouw en agro-industrie 123
Bezoekers, grenspendelaars en migranten 126
Studentenuitwisseling 128
Internationalisering in balans 133
7. Grensland 137
Persoonlijk contact 137
Eerste initiatieven 138
Intensivering na 2010 142
Grenslandconferenties, Grenspost Düsseldorf 145
Thema’s in de samenwerking Nedersaksen en Nederland 151
Thema’s in de samenwerking nrw en Nederland 154
Coronacrisis langs de grens 157
Diploma-erkenning en Euregioprofielscholen 161
360-gradenblik 163
8. Militaire samenwerking 165
Veiligheid voor Europa 165
Vredesdividend 167
Verdere integratie 170
Van Krim tot Zeitenwende 174
Duits-Nederlands vliegwieleffect 178
Politieke vraagtekens 180
9. Nabuurschap in turbulente tijden 183
Polycrisis 183
Een paar apart 185
Migratie en de Turkijedeal 187
Haagse backlash na de Brexit 190
Merkels afscheid en Scholz’ intermezzo 194
Geen Nexit na de Brexit 200
Duitse Berührungsängste 204
Minder interessant, maar toch een partner 209
Epiloog 213
Nabuurschap beproefd 213
Over grenzen 214
Nieuwe politiek: Berlijn en Den Haag 221
Common ground 226
Inspiratie uit het Grensland 229
Noten 231
afkortingen 259
Interviewpartners 263
personenregister 267
Over de auteurs 271
