Jappe Groenendijk, Emiel Heijnen, Meldrid Ibrahim, Steffen Keuning 

Jappe Groenendijk 

Door groeiend historisch besef en door sociale bewustwording ontstond de afgelopen jaren een levendig publiek debat over de rol van standbeelden en monumenten in de publieke ruimte. Controversiële standbeelden werden soms verwijderd of in een nieuwe context geplaatst. Tegelijkertijd speelt een nieuwe generatie kunstenaars er juist op in dat monumenten een politieke werking hebben en een verhaal vertellen over collectieve identiteit en geschiedschrijving

Jappe Groenendijk is filosoof, schrijver en dramaturg. Hij is huisdramaturg bij Theater Rotterdam en auteur van Bespiegeling en Contrast.

Pien School 

Hoe kun je in de kunstbeschouwingsles omgaan met de diversiteit aan kunstwerken en mensen? Met een radicaal empirische houding (William James / Bruno Latour) verschuiven we deze werkronde de aandacht van wat een kunstwerk is, naar wat het doet, voor wie en onder welke omstandigheden. We verkennen hoe mensen kunstwerken vormen, maar ook andersom, hoe kunstwerken mensen kunnen vormen. Radicaal empirisme is geen sexy term, I know. We zullen het James en Latour moeten vergeven, want het biedt wel praktische en nieuwsgierige mogelijkheden om te onderzoeken hoe kunstwerken in de wereld werken door hun verschillen. In deze werkronde verkennen we hoe kunstonderwijs eruit kan zien dat zich richt op meervoudigheid, verschil en een veranderende wereld (en proberen we meteen een brug te slaan naar je les van morgen). 

Pien School geeft doorgaans kunsttheorie en kunsteducatie aan de Fontys DBKV, maar dit schooljaar doceert ze Nederlands als tweede taal aan vluchtelingen die in het hoger onderwijs willen gaat studeren. Daarnaast doet ze promotieonderzoek naar relationele kunstdidactiek en is ze auteur van Contrast en Expo.  

Ingemarie Sam 

Deze workshop gaat in op de mogelijkheden die kunsteducatie biedt om mentaal welzijn bij leerlingen te bevorderen. Gestart wordt met een korte beschrijving van het probleem van verminderd mentaal welzijn bij de doelgroep en de problemen die hierdoor kunnen ontstaan, o.a. vermindering van empathisch vermogen en middelenmisbruik. Daarna worden twee methoden geïntroduceerd waarmee mentaal welzijn ondersteund zou kunnen worden, namelijk door het verminderen van stress en het bevorderen van empathie. We zullen een paar creatieve opdrachten oefenen die stress kunnen verminderen en leren hoe de kunstkijk-methode Visual Thinking Strategies (VTS) de ontwikkeling van empathie ondersteunt. Workshopleider Ingemarie Sam deelt tenslotte kort de resultaten van haar promotieonderzoek over het bevorderen van empathie bij rechtenstudenten.  

Dr. Ingemarie Sam MEd is projectleider en gastdocent bij Tilburg University. Ze is eind 2024 gepromoveerd bij de rechtenfaculteit van die universiteit op het effect van VTS op empathie van rechtenstudenten. Ingemarie is eerder opgeleid als beeldend therapeut, creatief (loopbaan-)coach en kunsteducator, en is gepassioneerd over de mogelijkheden van de kunsten voor persoonlijke ontwikkeling. Naast alumna en voormalig studentcoach/docent/onderzoeker van Fontys Master Kunsteducatie, is Ingemarie ook auteur van het inleidende hoofdstuk ‘Leren door kunst’ in de kunstmodule EXPO voor bovenbouw havo/vwo van Boom. 

Deze workshop wordt verzorgd door Antoinette van Duijn en Leon Anders namens Boom Voortgezet Onderwijs. 

Bij het horen van de naam Mondriaan wordt vaak aan zijn abstracte werken in primaire kleuren gedacht. Minder bekend is dat Piet Mondriaan ook een heel goede landschapsschilder was. Hoe kwam hij van het schilderen van kleurrijke polders en ‘hoekige’ appelbomen tot de Victory Boogie Woogie? Met Kunst actief - Mondriaan & De Stijl volgen jullie deze bijzondere weg naar abstractie. 

Ook De Stijl komt aan bod: de kunststroming die de ideeën van Mondriaan en zijn tijdgenoten over de Nieuwe Kunst omvatte. Door te discussiëren, te schrijven en te tekenen plaatsen we het werk van Mondriaan en andere kunstenaars van De Stijl in een bredere maatschappelijke en politieke context. 

Afbeelding: Piet Mondriaan Avond; de rode boom (1908) - Kunstmuseum Den Haag

Vaak worden kunstwerken in chronologische volgorde getoond, op de tentoonstelling Ontdek het Moderne is dat anders. Door topstukken uit verschillende tijden te combineren, ontstaan er nieuwe verbanden tussen de werken.  

Ook gaan we bij Kunst actief - Ontdek het moderne kunstwerken met elkaar vergelijken, associëren en verbanden leggen. Kunstwerken met een overkoepelend thema, zoals 'de mens' of 'het landschap', geven ons inzicht in de visie van kunstenaars op de maatschappij en geven tegelijkertijd inzicht in de steeds veranderende wereld om ons heen.  

Afbeelding: Charley Toorop  Zelfportret met palet (1932) - Kunstmuseum Den Haag

Schilderijen, beelden en moderne installaties roepen gevoelens op, en zeggen iets over de mensheid. Tijdens deze Kunst Actief bekijken we moderne kunst waarin de mens centraal staat, met emoties als leidraad. 

Door te kijken, te onderzoeken en actieve opdrachten te doen, reflecteren we op de kunstwerken en kijken we tegelijkertijd ook naar onszelf. Is er een verband tussen het expressieve kleurgebruik en de gevoelens die een kunstwerk bij ons oproept? En wat zegt de lichaamshouding van een beeld over de gemoedstoestand van de figuur?  

Afbeelding: Alexej von Jawlensky Vrouwenkop (1911)  - Kunstmuseum Den Haag

Farah Rahman

We sluiten de dag af met een bijzondere gastspreker: kunstenaar Farah Rahman. Haar artistieke onderzoekspraktijk is vergelijkbaar met het werk van een etnobotanist. Ze onderzoekt de complexe culturele en historische verhalen achter planten, met haar eigen Surinaamse familiegeschiedenis als vertrekpunt. Met diverse mediatechnieken creëert Rahman multizintuigelijke ervaringen die ons herinneren aan de rijkdom die planten met zich meedragen. Daarbij benadrukt ze dat je niet ver hoeft te reizen om de kennis van planten tegen te komen: ook in de stedelijke omgeving vallen er bijzondere verhalen te plukken.

Farah Rahman is kunstenaar en educator. Daarnaast verzorgt ze educatieve activiteiten in het Kunstmuseum Den Haag, en is ze momenteel werkzaam als co-curator.