Stap uit Powerplay
Voor iedereen die werkt met mensen (en soms gek wordt van het gedoe)
Doorzie het spel. Bepaal je plek. Hervind je vrijheid.
Werk je met mensen? Dan ken je het: gedoe dat je niet kunt grijpen. Gesprekken die stroef verlopen. Spanningen die onderhuids blijven. Je probeert te verbinden, te helpen, het beter te maken; en juist daarmee word je onbewust en onbedoeld onderdeel van het probleem.
Wat speelt er onder de oppervlakte
In elke samenwerking spelen ongeschreven regels, verborgen hiërarchieën en invloedspatronen. Die sturen het contact. Die kosten energie. Soms veel energie. En als je ze niet herkent, ga je harder werken, je aanpassen, je terugtrekken of ga je de strijd aan.
Dat is powerplay. Het kan mild zijn of pittig, maar powerplay hoort bij menselijke interactie en dus samenwerking.
Powerplay: onvermijdelijk én beïnvloedbaar
In Stap uit powerplay leer je dit messcherp herkennen. Je ontdekt vanuit systeemdenken hoe jij zélf verstrikt raakt in powerplay en hoe je je daaruit bevrijdt. Zodat je stevig, vrij en volwassen kunt bewegen in samenwerking. Zonder te fixen. Zonder te pleasen. Zonder strijd.
Of je nu leidinggeeft of deel uitmaakt van een team: dit boek verandert voorgoed hoe je kijkt naar gedoe tussen mensen.
‘Lees dit boek. Het biedt jou een uitgelezen kans om het ‘gedoe’ in het dagelijks werk beter te begrijpen, eerder te herkennen en samen tot positievere uitkomsten te komen.’ – Ans Tros
‘Dit boek is onmisbaar voor iedereen die leidinggeeft of adviseert in complexe veranderprocessen. Het helpt je om niet naar het individu te kijken, maar naar het systeem. En dat is precies waar de echte verandering begint.’ – Lieke Beks
DEEL 1: POWERPLAY TUSSEN GELIJKEN 23
1 Waarom we niet zonder gedoe kunnen 25
1.1 De anatomie van powerplay – zicht krijgen op het machtsspel 27
1.2 De verrassende noodzaak van powerplay – waarom het er altijd is 29
1.3 Van oerstam naar vergadertafel – oude patronen werken niet meer 31
1.4 Bewustzijn als sleutel – de weg naar functionele hiërarchie 33
1.5 De essentie van dit hoofdstuk 35
2 Geen losse puzzelstukjes: het complete beeld 37
2.1 De valkuil van persoonlijk maken: waarom we alles op
onszelf en elkaar betrekken 40
2.2 Het grotere geheel zien – van individu naar systeem 43
2.3 De bindende kracht: waarom een gezamenlijk doel cruciaal is 45
2.4 De springplank naar verandering – wat is er nodig? 46
2.5 De essentie van dit hoofdstuk 48
3 De arena betreden – overleven of samenwerken? 49
3.1 Overleven in het systeem – strategieën om overeind te blijven 50
3.2 De hechtingsdans – onze blauwdruk 56
3.3 De machtsdans – ik bepaal het zelf wel! 59
3.4 De drie gezichten van overleving 59
3.5 Contextualiseren versus personaliseren – het cruciale onderscheid 61
3.6 De essentie van dit hoofdstuk 65
4 De eeuwige dans tussen boven en onder 67
4.1 Titanen in conflict: de strijd tussen dominante stemmen 70
4.2 De haast onzichtbare competitie – subtiele machtsstrijd tussen bovenrollen 76
4.3 De machtige en de onderdanige – dynamiek tussen bovenen onderrollen 78
4.4 Hulpverlenersdynamiek: zorgen als machtsinstrument 82
4.5 Het fluistercircuit: dynamiek tussen onderrollen 86
4.6 De kleinste willen zijn: wedijver in ondergeschiktheid 91
4.7 De essentie van dit hoofdstuk 93
5 Spiegel van je irritatie – wat anderen je vertellen over jezelf 95
5.1 De blinde vlek: wat we niet kunnen zien in onszelf 96
5.2 Het projectiemechanisme: hoe aannames en projecties
samenhangen 97
5.3 Gevoel is je dashboard 100
5.4 De waarnemingstoets: hoe je aannames van waarheid onderscheidt 102
5.5 Projecties in het machtsspel 103
5.6 De brandstof voor powerplay 106
5.7 Bevrijdend zelfbewustzijn: de uitweg uit powerplay 106
5.8 De essentie van dit hoofdstuk 110
6 Het ongeschreven draaiboek – wie speelt welke rol? 111
6.1 Stereotiepe rollen door gedeelde projecties 112
6.2 De dominante leider en stille volgeling 114
6.3 De patiënt en de zorgverleners 118
6.4 De zondebok en de onschuldigen 125
6.5 De grappenmaker en het publiek 132
6.6 De essentie van dit hoofdstuk 135
7 De vlam in de pan – frustratie als katalysator 137
7.1 Wrijving als brandstof – bronnen van frustratie in samenwerking 138
7.2 Frustratie ontrafeld – wat gebeurt er eigenlijk? 139
7.3 De oordeelreflex – frustratie richten met je oordeel 140
7.4 De zelfoordeelreflex – frustratie richten op jezelf 142
7.5 De vluchtreflex – frustratie overleven door te dissociëren in het moment 144
7.6 De essentie van dit hoofdstuk 146
8 De rekening – wat powerplay kost 147
8.1 De persoonlijke prijs 150
8.2 De prijs voor het collectief 153
8.3 De essentie van dit hoofdstuk 157
DEEL 2: DE INTERVENTIONIST IN HET SPEELVELD 159
9 In het oog van de storm – autoriteit onder vuur 161
9.1 De paradox van afhankelijkheid – zelfstandige leden in een afhankelijk geheel 162
9.2 De vele gezichten van de strijd met de autoriteit 165
9.3 De projectiespiegels – overdracht en tegenoverdracht 167
9.4 Me, myself and I – systeem als geheel gericht op zelfbelang 169
9.5 Macht op systeemniveau – powerplay door de ontwikkelfases heen 172
9.6 Jouw positie in het spel 174
9.7 De essentie van dit hoofdstuk 175
DEEL 3: STEP INTO YOUR POWER, DE POWERPLAY VOORBIJ 177
10 De bodem voor transformatie 179
10.1 De kunst van het begrenzen – baken je speelveld af 181
10.2 Voorbij goed of slecht: wat is dienend? 187
10.3 Wat leeft er onder water: onderzoeken van interactiepatronen 189
10.4 Spiegeltje, spiegeltje aan de wand … 192
10.5 De essentie van dit hoofdstuk 194
11 De collectieve way-out – samen uit de powerdans 197
11.1 Samen aan de slag 199
11.2 De innerlijke stevigheid – het belang van centreren 204
11.3 De-escalatie als kunstvorm 206
11.4 De cirkel sluiten – neem je verantwoordelijkheid 207
11.5 De essentie van dit hoofdstuk 208
12 Jouw reddingsboei – overleven als de rest niet wil/kan 211
12.1 Stappenplan om powerplay te overleven! 212
12.2 De essentie uit dit hoofdstuk 222
Tot slot: Van drama naar meesterschap 223
Bevrijding uit het drama 224
Goodbye for now 229
Dankwoord 231
Verklarende woordenlijst 233
Literatuur 237
Reviews 'Stap uit Powerplay'
Jaarcongres Verandermanagement 2026
Jobbeke de Jong is op 23 juni 2026 live te horen tijdens het Jaarcongres Verandermanagement.
