De professional van de toekomst kent zijn WHY

Zo ontstond eerst de Y-professional, later de WHY-professional. De nadruk verschoof steeds meer naar het ‘waarom’: de persoonlijke drijfveer die mensen in beweging brengt. Verbruggen-Letty: ‘Dat waarom gaat niet alleen over purpose in de populaire betekenis van het woord. Het gaat ook over diep begrip. Over willen begrijpen wat er gebeurt in de wereld én begrijpen wat jouw plek daarin is.’

Volgens de auteurs is juist dat vermogen cruciaal in een wereld die voortdurend verandert en waarin onzekerheid en complexiteit steeds nadrukkelijker voelbaar zijn. In het boek beschrijven ze die werkelijkheid als een VUCA-wereld: volatiel, onzeker, complex en ambigu. Studenten groeien op in een tijd van klimaatcrisis, prestatiedruk, woningnood, digitalisering en constante informatiestromen. ‘Die onrust zie je terug in jongeren’, zegt Verbruggen-Letty. ‘Maar die zegt niet alleen iets over henzelf. Het is ook een weerspiegeling van de tijd waarin we leven.’

De student die ‘niet gemotiveerd’ lijkt

In de praktijk zien de auteurs dat veel studenten worden bestempeld als ongemotiveerd, terwijl er vaak iets anders speelt. ‘Er zijn studenten die niet aanstaan op het reguliere onderwijs, maar wel degelijk gedreven zijn’, zegt Verbruggen-Letty. ‘Zodra ze ergens ruimte ervaren om vanuit hun eigen interesses en overtuigingen te werken, gebeurt er iets totaal anders.’

Dat merkt ze bijvoorbeeld binnen Grensverleggers, een honoursprogramma rond leiderschap en persoonlijke ontwikkeling. Studenten uit verschillende opleidingen werken daar aan maatschappelijke vraagstukken en onderzoeken tegelijkertijd hun eigen drijfveren. ‘Sommigen komen binnen met het idee dat ze nergens echt passen. En ineens ontdekken ze: ik ben niet de enige die zo denkt.’ Daar zit volgens Riteco een belangrijk punt. Veel studenten missen niet per se ambitie, maar verbinding. Met zichzelf, met anderen en met de inhoud van hun opleiding. ‘We vragen studenten voortdurend om te presteren, terwijl er vaak weinig ruimte is om stil te staan bij wie ze zijn en wat hen werkelijk motiveert.’

Dat zie je terug in mentale druk, uitval en studenten die zich steeds minder verbonden voelen met hun opleiding. De auteurs verwijzen in hun boek naar de groeiende mentale druk onder jongeren. Studenten ervaren stress, uitputting, eenzaamheid en prestatiedruk. Tegelijkertijd ziet generatie Z werk en leven niet als gescheiden domeinen. ‘Voor deze generatie moet werk passen bij wie ze zijn’, zegt Riteco. ‘Waar eerdere generaties leefden om te werken, werkt deze generatie om te leven. Succes gaat minder over status of salaris en meer over betekenis, ontwikkeling en impact.’

Werken vanuit je WHY

Om studenten daarin te begeleiden ontwikkelden de auteurs de WHY-er: een praktisch ontwikkelmodel dat studenten helpt om hun eigen drijfveren, kwaliteiten en ontwikkelpunten te onderzoeken. Het model bestaat uit zes kernelementen: mijn WHY, mijn kracht, mijn stem, mijn beroep, mijn gehoor en mijn stempel. ‘Die onderdelen hangen allemaal samen’, legt Verbruggen-Letty uit. ‘De WHY is als het ware het scharnierpunt. Dat brengt alles in beweging.’

De WHY-er is geen vast stappenplan dat iedere student op dezelfde manier doorloopt. Studenten kunnen er individueel mee werken, maar ook in coaching, binnen leerteams of in honoursprogramma’s. Juist die flexibiliteit vinden de auteurs belangrijk. ‘Het gaat niet om perfectie’, zegt Riteco. ‘Het gaat om een voortdurend ontwikkelproces.’

Daarin speelt ook ontmoeting een grote rol. Studenten blijken veel te hebben aan het werken in groepen met gelijkgestemden. Niet omdat ze hetzelfde zijn, benadrukken de auteurs, maar omdat ze herkenning vinden in elkaars zoektocht en drive. ‘Veel van deze jongeren voelen zich anders’, zegt Verbruggen-Letty. ‘Door samen te werken ontdekken ze dat die gevoeligheid of nieuwsgierigheid geen zwakte is, maar juist een kwaliteit.’ De opbrengst daarvan zit vaak in kleine verschuivingen. Studenten ervaren meer rust, meer richting en meer vertrouwen in hun eigen keuzes.

Een andere rol voor onderwijsprofessionals

De vraag die onder het boek ligt, raakt uiteindelijk ook docenten, coaches en begeleiders zelf. Want studenten begeleiden vanuit hun WHY vraagt iets van de professional tegenover hen. ‘Wij geloven sterk in congruentie’, zegt Riteco. ‘Als je studenten uitnodigt om na te denken over hun drijfveren, moet je als docent ook weten waarom jij hier staat.’

Dat vraagt volgens de auteurs om een andere manier van kijken naar onderwijs. Minder gericht op alleen kwalificatie en meer op persoonlijke ontwikkeling, betekenisgeving en verbinding. Niet als extraatje naast het curriculum, maar als onderdeel van professioneel leren. ‘In de praktijk zien we dat juist daar beweging ontstaat’, zegt Riteco. ‘Wanneer studenten voelen dat er aandacht is voor wie zij zijn als mens, verandert ook hun relatie tot leren.’

Dat is uiteindelijk de kern van de WHY-professional: niet iemand die alle antwoorden heeft, maar iemand die leert omgaan met onzekerheid zonder zichzelf kwijt te raken. Een professional die vanuit zelfkennis verbinding maakt met de wereld om zich heen, en juist daardoor van betekenis kan zijn.