Democratie voorbij de machinerie

Machinerie: een instrumentele kijk op democratie

In Nederland hebben we, net als in andere landen, vaak een instrumentele kijk op democratie. Het gaat over instrumenten als verkiezingen (‘stemmen’) en referenda, en over procedures om meningsverschillen vreedzaam en legitiem op te lossen, zoals besluitvorming en inspraak. Deze ‘machinerie’, zo laat Marlies Honingh zien in haar oratie, biedt een te smal perspectief op wat democratie omvat en kan betekenen. 

Democratie: geen vaststaand systeem maar voortdurend proces

Historische reflecties laten zien dat de democratie geen vaststaand systeem is, maar een voortdurend evoluerend proces, dat in sterke mate afhankelijk is van de betrokkenheid van maatschappelijke organisaties en (groepen) burgers. De democratie als een gezamenlijk project van samenleven, ondanks verschillende achtergronden, meningen en stemmen: de maatschappelijke democratie. 

Democratie als samenlevingsvorm

Wanneer we de democratie weer gaan zien als een samenlevingsvorm, wordt duidelijk dat democratie geen statische machinerie is, maar een voortdurende mogelijkheid. In een systematische indeling wordt met concrete voorbeelden uitgewerkt welke mogelijkheden maatschappelijke organisaties hebben om een betekenisvolle rol te vervullen in de maatschappelijke democratie. Deze voorbeelden maken duidelijk dat zowel voorleven als voortstuwen van cruciaal belang zijn om democratisch samen te leven.