Voorbij denken in problemen en oplossingen
Eerst het probleem goed onderzoeken en daarna een oplossing bedenken. Het klinkt logisch, maar het werkt niet altijd zo. Nieuwe inzichten ontstaan juist tijdens het maken, uitproberen en testen. En wat je ontdekt, kan je blik op het oorspronkelijke vraagstuk weer veranderen. Design Doing maakt van die wisselwerking een leerproces. Het concept voor dit les- en studiemateriaal is vooraf getoetst bij diverse docenten. Op basis van hun bevindingen belichten we drie didactische principes die je terugvindt in de inmiddels verschenen uitgave Design doing.
1. Onderzoeken én ontwerpen: van begrijpen naar veranderen
Bij onderzoek leren studenten een vraagstuk systematisch te begrijpen en onderbouwde kennis te verzamelen. Bij ontwerpen gebruiken ze die kennis om mogelijke oplossingen te bedenken, te maken en te verbeteren. Juist de wisselwerking is interessant: wat je tijdens het maken ontdekt, roept weer nieuwe onderzoeksvragen op. Design doing brengt die twee bewust bij elkaar. Studenten hoeven niet eerst een volledig onderzoek af te ronden voordat ze mogen ontwerpen. Ze onderzoeken door te doen: iets maken, uitproberen, bekijken wat er gebeurt en op basis daarvan verder onderzoeken en aanpassen.
Eén iteratief leerproces.
2. Leren omgaan met onzekerheid én met verschillende perspectieven
Professionele vraagstukken hebben zelden één juist antwoord. Studenten moeten daarom leren omgaan met onzekerheid en veranderende omstandigheden. Daarbij hoort ook samenwerken: andere mensen brengen andere kennis, belangen en perspectieven mee. Een oplossing ontwikkel je niet alleen voor, maar vaak ook met anderen.
Niet precies weten waar je uitkomt, is geen probleem maar onderdeel van het proces. Studenten proberen iets, krijgen feedback, ontdekken nieuwe informatie en stellen hun ideeën bij. Ook het bewust bekijken van een vraagstuk vanuit verschillende frames speelt een rol: vanuit welk perspectief kijk je, voor wie ontwerp je en welke mogelijkheden en beperkingen zie je?
Onzekerheid geeft ruimte om te onderzoeken en bij te sturen.
3. Verbeeldingskracht omzetten in iets dat je kunt testen
Studenten hebben verbeeldingskracht nodig om verder te komen dan bestaande oplossingen: wat zou er óók kunnen? Maar een idee alleen is niet genoeg. Door een idee tastbaar te maken in bijvoorbeeld een prototype, kun je onderzoeken of het daadwerkelijk werkt. Daarvoor moeten studenten bepalen waaraan een oplossing moet voldoen (ontwerpcriteria) en wat en hoe ze willen testen.
Prototypes zijn daarmee geen eindproducten, maar middelen om te leren. Door vroeg iets te maken en te testen, ontdekken studenten wat wel en niet werkt en welke kennis nog ontbreekt. Een mislukte test is dus óók een resultaat. Jezelf de vrijheid gunnen om al vroeg te testen levert nieuwe inzichten en nieuwe mogelijkheden op.
Door een idee te maken, ontdek je wat je nog niet wist.
Uit voorwoord: "Het gekke is dat veel bestsellers over design thinking uitstekend uitleggen wat het is en waarom het nodig is. Ze beschrijven een creatief denkproces, maar vergeten dat het ook een doe-proces is. Je kunt niet ontwerpen zonder te creeëren en te testen. Tijdens het verbeelden van je ideeën veranderen ze, borrelen er betere op of leer je dat anderen ze niks vinden. De term design thinking is daarom een slechtgekozen term; je kunt beter spreken van ontwerpend denken én doen."
In Design doing leer je ontwerpend onderzoek toe te passen en krijg je een stevige theoretische basis om (na je studie) zelfverzekerd met onderzoek aan de slag te gaan. Je leert wat ontwerpend onderzoek is, wanneer je het kunt toepassen, en hoe je dat doet. In de methode staan verschillende onderzoeksfasen centraal: ontdekken, ontwerpen en ontwikkelen. De theorie wordt afgewisseld met sprekende voorbeelden en de uitleg van praktische onderzoeksmethoden, zoals interviews, co-design, persona’s, prototypes of storyboards. Meer weten >
Ook interessant:
Interview met Guido Stompff
In Design doing pleit lector Guido Stompff van Hogeschool Inholland voor een fundamentele verschuiving in het hbo: minder uitstel door analyse, meer leren door creëren. Het biedt gelijk een handvat voor onderwijs in tijden van het alwetende AI dat een antwoord geeft op elke kennisvraag. Wat is het belang van design doing en hoe integreer je design doing in je onderwijs? Lees het interview met Guido Stompff >
Hoe krijg je studenten betrokken bij onderzoek?
Door niet vooraf allerlei criteria te stellen, maar ze ruimte te geven om iets te bedenken, uit te proberen en te testen. Docent-onderzoeker Wendy Giesberts ziet dat studenten daardoor enthousiast aan de slag gaan, zelf vragen gaan stellen en veel meer betrokken raken bij de probleemstelling. 'Zo raken studenten op dreef'. Lees interview >
Lees meer over
Symposium design doing
Hoe leren we studenten niet alleen problemen te analyseren, maar ook oplossingen te maken, te testen en daadwerkelijk in de wereld te zetten?
Tijdens het symposium Design doing op 20 november 2026 ontdek je hoe ontwerpend denken en doen studenten helpt om ideeën tastbaar te maken, te experimenteren en te leren vanuit de praktijk.
Het symposium wordt georganiseerd in samenwerking met het Expertisenetwerk Systemisch Co-design en Inholland. Aanmelden >
Ook interessant:
Hoe krijg je studenten betrokken bij onderzoek?
Door niet vooraf allerlei criteria te stellen, maar ze ruimte te geven om iets te bedenken, uit te proberen en te testen. Docent-onderzoeker Wendy Giesberts ziet dat studenten daardoor enthousiast aan de slag gaan, zelf vragen gaan stellen en veel meer betrokken raken bij de probleemstelling. 'Zo raken studenten op dreef'. Lees interview >
Guido Stompff pleit voor grondige verschuiving
In Design doing pleit de auteur en lector design thinking Guido Stompff van Hogeschool Inholland voor een fundamentele verschuiving in het hbo: minder uitstel door analyse, meer leren door creëren. Het biedt gelijk een handvat voor onderwijs in tijden van het alwetende AI dat een antwoord geeft op elke kennisvraag. Wat is het belang van design doing en hoe integreer je design doing in je onderwijs? Lees het interview >