In gesprek over pijn
Jolanda Reitsma-Lutjes laat zien hoe psychologische processen het verschil kunnen maken in het leven van mensen met aanhoudende pijn, op een manier die recht doet aan pijn als lichamelijke en persoonlijke ervaring.
MeerJolanda Reitsma-Lutjes is GZ-psycholoog, vrijgevestigd in de eerstelijns ggz en daarnaast werkzaam op de pijnpoli van een ziekenhuis. Zij heeft zich gespecialiseerd in de psychologische behandeling van mensen met chronische pijn en deelt haar expertise als docent en spreker over pijnpsychologie en multidisciplinair samenwerken in de eerstelijn. Naast haar klinische werk zet zij zich in voor de ontwikkeling van interdisciplinaire samenwerking en voor de positie van de psychologie binnen de pijnzorg. Zij is een van de initiatiefnemers van de werkgroep Pijnpsychologie van het Netwerk Aanhoudende Lichamelijke Klachten (NALK).
'Ik denk en werk vanuit het biopsychosociale perspectief en benader chronische pijn eerder als een conditie dan als een op zichzelf staande klacht. Om te beschrijven wat vanuit zo’n pijnconditie begrijpelijk wordt, gebruik ik het begrip pijnlogisch. Wat pijn teweegbrengt in de innerlijke belevingswereld en in het gedrag, is vaak te begrijpen vanuit de pijn zelf en de gevolgen ervan voor lichaam, persoon en leven. Mijn eerste vraag is daarom niet welke psychologische problematiek eraan ten grondslag ligt, maar: wat heeft deze pijn met deze persoon gedaan?
Vanuit dat vertrekpunt werk ik procesgericht. Ik kies een behandeltechniek niet omdat iemand chronische pijn heeft, maar omdat ik samen met de patiënt zie welke processen een rol spelen en waar ruimte voor verandering kan ontstaan. ‘Maak buigzaam wat verstard is’ verwoordt voor mij de kern daarvan: beweging mogelijk maken waar patronen zijn vastgelopen.
In mijn boek In gesprek over pijn – wat je als behandelaar moet weten over pijnpsychologie neem ik je mee in deze manier van kijken en werken. Hoe kom je in gesprek over pijn, hoe houd je de pijn daarbij centraal en hoe vind je een psychologische ingang die past bij wat voor deze persoon belangrijk is?
Hoe langer ik dit werk doe, hoe belangrijker ik het vind om een open blik te houden. Kennis verandert, het leven verandert en daarmee verandert ook mijn eigen blik. Ik wil blijven leren, nieuwsgierig blijven naar de mens tegenover me en bescheiden blijven in het besef van wat we niet weten.'
Jolanda Reitsma-Lutjes laat zien hoe psychologische processen het verschil kunnen maken in het leven van mensen met aanhoudende pijn, op een manier die recht doet aan pijn als lichamelijke en persoonlijke ervaring.
Meer‘Maak buigzaam wat verstard is’
— naar F.J.J. Buytendijk (1884-1974 ), medicus en psycholoog
'Waarom pijn vraagt om de psycholoog als medebehandelaar.' Over de rol en toegevoegde waarde van de psycholoog als medebehandelaar van mensen met chronische pijn.
— Jolanda Reitsma-Lutjes, Pauline Koetsier, Dirk Stronks, Han Samwel & Lyonne Zonneveld. De Psycholoog (2024)
'De psycholoog als pijnbehandelaar: De rol van de psycholoog – waar staan we en waar willen we naartoe?' Over de huidige positie en verdere ontwikkeling van de pijnpsychologie.
— Han Samwel, Lyonne Zonneveld, Dirk Stronks, Jolanda Reitsma-Lutjes & Pauline Koetsier. Nederlandstalig Tijdschrift Pijnbestrijding (2023)
'Multifactoriële analyse in de eerstelijn.' Over het in kaart brengen van de pijnconditie en de factoren die daarbij een rol spelen, om tot een passende behandelroute te komen.
— Doeke Keizer, Jolanda Reitsma-Lutjes & Jeanine Verbunt. In Handboek pijnrevalidatie: Voor de eerste-, tweede- en derdelijns gezondheidszorg (2019, pp. 57–68).